A cash flow forecast is one of the key documents used to support management’s going concern assessment. It helps show whether the company expects to have enough cash to pay debts, suppliers, employees, taxes, loan repayments, and operating expenses over the forecast period.
The auditor should first understand why going concern is a concern. Common indicators include recurring losses, accumulated losses, negative cash flows, overdue debts, loan covenant breaches, reliance on shareholder support, loss of major customers, or difficulty obtaining financing.
The auditor should then review the cash flow forecast prepared by management. Important areas include opening cash balance, expected collections from customers, payment to suppliers, payroll, taxes, capital expenditure, loan repayments, interest, available credit facilities, and shareholder or group support.
The key audit work is to assess whether the assumptions are reasonable and supportable. Sales forecasts should be consistent with contracts, purchase orders, historical sales, market conditions, and post year-end results. Collection assumptions should be compared with debtor aging, subsequent receipts, and customer payment history. Cost and payment assumptions should be consistent with supplier terms, payroll records, tax filings, loan agreements, and actual cash outflows after year-end.
The auditor should also review the company’s historical forecasting accuracy. If management’s past forecasts were often overly optimistic, the current forecast may require stronger challenge and more evidence.
Sensitivity analysis is also important. The auditor should consider what happens if sales are lower, collections are slower, costs are higher, loan repayment cannot be deferred, or financing is not obtained. This helps assess whether the company still has enough liquidity under downside scenarios.
If the forecast relies on financing, loan renewal, covenant waiver, asset disposal, or shareholder support, the auditor should obtain strong evidence, such as signed agreements, bank confirmations, approved facilities, board minutes, or written support letters. Verbal explanations are usually not enough.
In summary, a cash flow forecast supporting going concern should be realistic, internally consistent, and supported by evidence. The auditor should challenge key assumptions, compare them with actual results, test sensitivity, and evaluate whether any material uncertainty needs to be disclosed in the financial statements.
ประมาณการกระแสเงินสดเป็นเอกสารสำคัญที่ใช้สนับสนุนการประเมินการดำเนินงานต่อเนื่องของผู้บริหาร เอกสารนี้ช่วยแสดงว่าบริษัทคาดว่าจะมีเงินสดเพียงพอสำหรับชำระหนี้ จ่ายผู้ขาย จ่ายเงินเดือน จ่ายภาษี ชำระเงินกู้ และจ่ายค่าใช้จ่ายดำเนินงานในช่วงเวลาที่ประเมินหรือไม่
ผู้สอบบัญชีควรเริ่มจากการทำความเข้าใจว่าทำไมประเด็นการดำเนินงานต่อเนื่องจึงมีความสำคัญ เช่น บริษัทขาดทุนต่อเนื่อง มีขาดทุนสะสม กระแสเงินสดติดลบ หนี้ค้างชำระ ผิดเงื่อนไขเงินกู้ พึ่งพาเงินสนับสนุนจากผู้ถือหุ้น สูญเสียลูกค้ารายใหญ่ หรือมีปัญหาในการหาแหล่งเงินทุน
จากนั้นควรตรวจประมาณการกระแสเงินสดที่ผู้บริหารจัดทำ ประเด็นที่ควรพิจารณา ได้แก่ เงินสดต้นงวด เงินรับจากลูกค้า เงินจ่ายผู้ขาย เงินเดือน ภาษี เงินลงทุนในสินทรัพย์ การชำระคืนเงินกู้ ดอกเบี้ย วงเงินสินเชื่อที่ยังใช้ได้ และเงินสนับสนุนจากผู้ถือหุ้นหรือบริษัทในกลุ่ม
หัวใจของการตรวจคือการประเมินว่าสมมติฐานของผู้บริหารสมเหตุสมผลและมีหลักฐานรองรับหรือไม่ ประมาณการยอดขายควรสอดคล้องกับสัญญา คำสั่งซื้อ ยอดขายในอดีต สภาพตลาด และผลการดำเนินงานหลังวันปิดบัญชี สมมติฐานการเก็บเงินควรเปรียบเทียบกับอายุลูกหนี้ เงินรับหลังวันปิดบัญชี และประวัติการชำระเงินของลูกค้า ส่วนสมมติฐานด้านต้นทุนและการจ่ายเงินควรสอดคล้องกับเงื่อนไขผู้ขาย ข้อมูลเงินเดือน แบบภาษี สัญญาเงินกู้ และเงินจ่ายจริงหลังวันปิดบัญชี
ผู้สอบบัญชีควรพิจารณาความแม่นยำของประมาณการในอดีตด้วย หากผู้บริหารเคยจัดทำประมาณการที่มองโลกในแง่ดีเกินไปเป็นประจำ ประมาณการรอบปัจจุบันควรถูกตั้งคำถามมากขึ้น และควรมีหลักฐานรองรับที่หนักแน่นขึ้น
การวิเคราะห์ความอ่อนไหวของสมมติฐานก็สำคัญ ผู้สอบบัญชีควรพิจารณาว่าจะเกิดอะไรขึ้น หากยอดขายต่ำกว่าที่คาด เก็บเงินช้ากว่าที่คาด ต้นทุนสูงขึ้น ไม่สามารถเลื่อนชำระเงินกู้ได้ หรือไม่ได้รับเงินทุนตามแผน การวิเคราะห์นี้ช่วยให้เห็นว่าบริษัทยังมีสภาพคล่องเพียงพอภายใต้สถานการณ์ที่แย่ลงหรือไม่
หากประมาณการพึ่งพาแหล่งเงินทุน การต่ออายุเงินกู้ การผ่อนผันเงื่อนไขเงินกู้ การขายสินทรัพย์ หรือเงินสนับสนุนจากผู้ถือหุ้น ผู้สอบบัญชีควรขอหลักฐานที่หนักแน่น เช่น สัญญาที่ลงนามแล้ว หนังสือยืนยันจากธนาคาร หนังสืออนุมัติวงเงิน รายงานการประชุม หรือหนังสือสนับสนุนทางการเงิน การอธิบายด้วยวาจาเพียงอย่างเดียวมักไม่เพียงพอ
โดยสรุป ประมาณการกระแสเงินสดที่ใช้สนับสนุนการดำเนินงานต่อเนื่องควรมีความสมเหตุสมผล สอดคล้องกันภายใน และมีหลักฐานรองรับ ผู้สอบบัญชีควรตั้งคำถามกับสมมติฐานสำคัญ เปรียบเทียบกับผลที่เกิดขึ้นจริง ทดสอบกรณีที่สถานการณ์แย่ลง และประเมินว่ามีความไม่แน่นอนที่มีสาระสำคัญซึ่งต้องเปิดเผยในงบการเงินหรือไม่
