An independent auditor’s report communicates the auditor’s conclusion on whether the financial statements are prepared, in all material respects, in accordance with the applicable financial reporting framework. The four commonly discussed types are an Unmodified Opinion, Qualified Opinion, Adverse Opinion and Disclaimer of Opinion. Technically, the Unmodified Opinion is the normal opinion, while the other three are collectively called modified opinions. ISA 700 governs the formation of the normal opinion, while ISA 705 establishes the three types of modified opinions.
The choice among the opinions depends primarily on two questions. First, has the auditor identified an actual material misstatement, or has the auditor been unable to obtain sufficient appropriate audit evidence? Second, is the matter material but confined to a particular area, or is it material and pervasive to the financial statements as a whole? A pervasive matter may affect many accounts, represent a substantial proportion of the financial statements, or be fundamental to users’ understanding of the financial statements.
An Unmodified Opinion, sometimes informally called a clean opinion, is issued when the auditor concludes that the financial statements are prepared, in all material respects, in accordance with the applicable financial reporting framework. It means the auditor obtained sufficient appropriate evidence and did not identify uncorrected misstatements that were material to the financial statements as a whole.
An Unmodified Opinion does not mean that every number is perfectly accurate, that no fraud has occurred, that the company has strong internal controls, or that the business will remain profitable and solvent. An audit provides reasonable assurance, which is a high level of assurance but not an absolute guarantee that every material misstatement will always be detected. Unless the auditor is separately engaged to report on internal control effectiveness, the financial statement opinion is not an opinion on the overall effectiveness of the company’s internal controls.
For CEOs and CFOs, an Unmodified Opinion should be viewed as the minimum expected outcome of a properly controlled financial reporting process, rather than as evidence that the finance function requires no further improvement. Management should still examine audit adjustments, control deficiencies, significant estimates, Key Audit Matters and recommendations communicated to the audit committee.
Investors should understand that an Unmodified Opinion addresses whether the historical financial statements are fairly presented in all material respects. It does not tell investors whether the shares are attractively valued, whether management’s strategy will succeed, whether future forecasts will be achieved or whether the company is free from business risk.
A Qualified Opinion is issued when the matter is material but not pervasive. It may arise because the auditor has obtained sufficient evidence and identified a material misstatement that management has not corrected, or because the auditor could not obtain sufficient appropriate evidence and the possible effects could be material but not pervasive. The opinion is normally expressed using wording such as “except for” the effects, or possible effects, of the matter described in the Basis for Qualified Opinion section.
For example, a Qualified Opinion may arise when inventory is materially overstated but the effect is confined mainly to inventory, cost of sales and profit. It may also arise when the auditor cannot obtain evidence over a material foreign subsidiary, specific receivable balance or inventory location, but the possible effect does not undermine the financial statements as a whole.
A Qualified Opinion should not be interpreted as meaning that the financial statements are generally unreliable in every respect. It means that, except for the specified matter, the auditor considers the remaining financial statements fairly presented. Nevertheless, the issue is material and should not be dismissed as a minor technical disagreement.
The CEO and CFO should identify whether the qualification results from a known accounting error or from a lack of audit evidence. A known misstatement usually requires correction of the accounting treatment, measurement, classification or disclosure. A scope limitation often indicates weaknesses in records, systems, document retention, access to subsidiaries or management cooperation. The remediation plan will be different depending on the root cause.
Management should also consider whether the matter affects debt covenants, bonus calculations, regulatory filings, tax positions, dividend capacity or contractual representations. These consequences are not automatic and depend on the relevant laws and agreements, but a qualified report may trigger additional questions from banks, regulators, shareholders and business partners.
Investors should read the Basis for Qualified Opinion carefully rather than reacting only to the word “qualified.” They should determine which accounts and periods are affected, whether the financial effect has been quantified, whether the matter is a disagreement or an evidence limitation, whether it occurred previously, and whether management has a credible plan to resolve it.
An Adverse Opinion is issued when the auditor has obtained sufficient appropriate audit evidence and concludes that identified misstatements are both material and pervasive. In this situation, the financial statements as a whole do not present fairly in accordance with the applicable reporting framework.
An Adverse Opinion is significantly more serious than a Qualified Opinion. The problem is not confined to one area that can reasonably be isolated. Examples could include the use of a fundamentally inappropriate accounting basis, failure to consolidate a major subsidiary, extensive incorrect revenue recognition, or disclosures so incomplete that users cannot properly understand the company’s financial position.
For a CEO and CFO, an expected Adverse Opinion represents a major financial reporting and governance failure. The issue should be escalated immediately to the board and audit committee. Management should understand why the proposed financial statements remain materially and pervasively misstated, determine whether they can be corrected before issuance, and consider the legal, regulatory, financing and reputational consequences.
An Adverse Opinion does not necessarily mean that the business has no value or will immediately fail. It means that investors cannot rely on the financial statements as a whole as being fairly presented. Investors may need alternative reliable information before assessing profitability, assets, liabilities, cash flows and valuation.
A Disclaimer of Opinion is issued when the auditor cannot obtain sufficient appropriate audit evidence and concludes that the possible effects of undetected misstatements could be both material and pervasive. Rather than stating that the financial statements are wrong, the auditor states that it is not possible to express an opinion because the evidence needed to form one was unavailable. ISA 705 also permits a disclaimer in extremely rare situations involving multiple uncertainties whose combined effects prevent the auditor from forming an opinion.
A Disclaimer may arise when accounting records have been destroyed, management restricts access to material information, the auditor cannot obtain evidence over several major subsidiaries, or significant opening balances and transactions cannot be verified through alternative procedures.
The distinction between an Adverse Opinion and a Disclaimer is critical. An Adverse Opinion means the auditor has sufficient evidence to conclude that the financial statements are materially and pervasively misstated. A Disclaimer means the auditor lacks sufficient evidence and therefore cannot determine whether the financial statements are reliable.
For CEOs and CFOs, a Disclaimer often indicates a severe breakdown in financial records, governance, group reporting, internal controls or cooperation with the auditor. Management should not describe it merely as an auditor documentation issue. Where management imposed the limitation, the matter may also raise concerns regarding management integrity, fraud risk and whether the auditor can continue the engagement. ISA 705 requires the auditor to communicate an expected modification and its proposed wording to those charged with governance.
For investors and lenders, a Disclaimer creates substantial information risk because the auditor could not obtain the evidence required to express any opinion. It does not prove that all balances are wrong, but it means users lack the normal level of audit assurance over the financial statements. The reasons for the evidence limitation, its duration and management’s response are therefore essential.
Although the four opinions are often described as a progression from better to worse, Qualified, Adverse and Disclaimer Opinions should not be ranked solely by their names. An Adverse Opinion and a Disclaimer are both extremely serious, but they communicate different problems. One communicates known pervasive misstatement; the other communicates pervasive uncertainty resulting from insufficient evidence.
CEOs and CFOs should not wait until the final week of the audit to discuss a potential modification. Significant accounting disagreements, missing evidence, scope restrictions and disclosure deficiencies should be escalated early. Management should quantify the potential effect, consider correcting the financial statements, obtain missing evidence, involve the audit committee and determine whether specialist or legal advice is required.
Investors should begin by reading the Opinion section and then immediately read the Basis for Opinion or Basis for Modified Opinion. They should identify the affected accounts, the size and nature of the matter, whether the issue concerns measurement or missing evidence, and whether comparative periods are also affected. They should then read the notes referred to by the auditor, the going-concern section, Key Audit Matters and management’s explanation.
Investors should also compare the current report with prior years. A recurring qualification may suggest that management has not resolved an established weakness. A change from an Unmodified Opinion to a Qualified, Adverse or Disclaimer Opinion can be more informative than the opinion label viewed in isolation. Conversely, the removal of a previous qualification should be evaluated to confirm whether the underlying matter was genuinely corrected rather than merely becoming smaller or being presented differently.
An Emphasis of Matter paragraph is not a fifth type of audit opinion. It draws attention to a matter that is already appropriately presented or disclosed in the financial statements and is fundamental to users’ understanding. The paragraph explicitly states that the auditor’s opinion is not modified in respect of the emphasized matter. It cannot be used as a substitute for a Qualified or Adverse Opinion when the financial statements are materially misstated.
Similarly, Key Audit Matters do not represent qualifications. They describe matters that required significant auditor attention and were among the most significant matters in the audit. A company can therefore receive an Unmodified Opinion while the report also contains several Key Audit Matters, an Emphasis of Matter paragraph or a separate section addressing going concern.
Auditor reporting was expanded partly to provide investors and those charged with governance with more relevant and transparent information beyond the opinion itself. (IAASB)
In conclusion, an Unmodified Opinion means the financial statements are fairly presented in all material respects. A Qualified Opinion means a material issue exists but is not pervasive. An Adverse Opinion means identified misstatements are material and pervasive. A Disclaimer means the auditor could not obtain enough evidence and the possible effects could be material and pervasive.
For CEOs and CFOs, the opinion should be understood as the final outcome of financial reporting quality, governance, evidence and management judgement. For investors, the opinion is a starting point rather than the end of the analysis. The most useful information often lies in the Basis for Opinion, the affected notes, the history of the issue and management’s response.
รายงานของผู้สอบบัญชีรับอนุญาตใช้สื่อสารข้อสรุปว่า งบการเงินจัดทำขึ้นตามกรอบการรายงานทางการเงินที่เกี่ยวข้องโดยถูกต้องตามที่ควรในสาระสำคัญหรือไม่ ความเห็นที่กล่าวถึงกันโดยทั่วไปมี 4 ประเภท ได้แก่ ความเห็นแบบไม่มีเงื่อนไข ความเห็นแบบมีเงื่อนไข ความเห็นว่างบการเงินไม่ถูกต้อง และการไม่แสดงความเห็น ในทางเทคนิค ความเห็นแบบไม่มีเงื่อนไขเป็นความเห็นตามปกติ ส่วนอีกสามประเภทเรียกรวมกันว่า “ความเห็นที่เปลี่ยนแปลงไป”
การเลือกประเภทความเห็นขึ้นอยู่กับคำถามหลักสองข้อ ข้อแรก ผู้สอบบัญชีพบข้อผิดพลาดที่มีสาระสำคัญจริง หรือไม่สามารถหาหลักฐานการสอบบัญชีที่เพียงพอและเหมาะสม ข้อที่สอง ผลกระทบจำกัดอยู่เฉพาะบางบัญชีหรือบางรายการ หรือแผ่กว้างจนกระทบงบการเงินโดยรวม เรื่องที่ถือว่าแผ่กว้างอาจไม่สามารถจำกัดอยู่ในบัญชีใดบัญชีหนึ่ง อาจกระทบงบการเงินเป็นสัดส่วนอย่างมาก หรือมีความสำคัญพื้นฐานต่อความเข้าใจของผู้ใช้งบการเงิน
ความเห็นแบบไม่มีเงื่อนไข (Unmodified Opinion) หรือที่บางครั้งเรียกอย่างไม่เป็นทางการว่า Clean Opinion จะออกเมื่อผู้สอบบัญชีสรุปว่างบการเงินจัดทำขึ้นตามกรอบการรายงานทางการเงินที่เกี่ยวข้องโดยถูกต้องตามที่ควรในสาระสำคัญ หมายความว่าผู้สอบบัญชีได้รับหลักฐานที่เพียงพอและเหมาะสม และไม่พบข้อผิดพลาดที่ยังไม่ได้แก้ไขซึ่งมีสาระสำคัญต่องบการเงินโดยรวม
อย่างไรก็ตาม ความเห็นแบบไม่มีเงื่อนไขไม่ได้หมายความว่าตัวเลขทุกจำนวนถูกต้องสมบูรณ์ ไม่มีการทุจริต การควบคุมภายในมีประสิทธิผลทุกด้าน หรือบริษัทจะมีกำไรและดำเนินงานต่อไปได้อย่างแน่นอน การสอบบัญชีให้ความเชื่อมั่นอย่างสมเหตุสมผลซึ่งเป็นความเชื่อมั่นระดับสูง แต่ไม่ใช่การรับประกันว่าผู้สอบบัญชีจะตรวจพบข้อผิดพลาดที่มีสาระสำคัญได้ทุกครั้ง
CEO และ CFO ควรมองความเห็นแบบไม่มีเงื่อนไขว่าเป็นผลขั้นต่ำที่ควรคาดหวังจากกระบวนการรายงานทางการเงินที่เหมาะสม ไม่ควรตีความว่าฝ่ายการเงินไม่มีเรื่องต้องปรับปรุงอีก ผู้บริหารยังต้องพิจารณารายการปรับปรุงจากการสอบบัญชี ข้อบกพร่องของการควบคุม ประมาณการที่มีความไม่แน่นอน เรื่องสำคัญในการตรวจสอบ และข้อเสนอแนะที่ผู้สอบบัญชีสื่อสารต่อคณะกรรมการตรวจสอบ
นักลงทุนต้องเข้าใจว่าความเห็นแบบไม่มีเงื่อนไขเป็นข้อสรุปต่องบการเงินในอดีต ไม่ได้เป็นคำแนะนำให้ซื้อหุ้น ไม่ได้ยืนยันว่าราคาหุ้นเหมาะสม และไม่ได้รับรองว่ากลยุทธ์หรือประมาณการในอนาคตของฝ่ายบริหารจะประสบความสำเร็จ
ความเห็นแบบมีเงื่อนไข (Qualified Opinion) จะออกเมื่อเรื่องที่พบมีสาระสำคัญ แต่ผลกระทบไม่แผ่กว้าง ความเห็นประเภทนี้อาจเกิดจากผู้สอบบัญชีได้รับหลักฐานครบถ้วนและพบข้อผิดพลาดที่มีสาระสำคัญซึ่งฝ่ายบริหารไม่ยอมแก้ไข หรือผู้สอบบัญชีไม่สามารถได้รับหลักฐานที่เพียงพอ แต่ผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นมีสาระสำคัญและไม่แผ่กว้าง ผู้สอบบัญชีจึงมักใช้ข้อความในลักษณะว่า “ยกเว้นผลกระทบ” หรือ “ยกเว้นผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น” จากเรื่องที่อธิบายไว้ในเกณฑ์ในการแสดงความเห็นแบบมีเงื่อนไข
ตัวอย่างเช่น สินค้าคงเหลืออาจแสดงสูงเกินจริงอย่างมีสาระสำคัญ แต่ผลกระทบจำกัดอยู่ที่สินค้าคงเหลือ ต้นทุนขาย และกำไร หรือผู้สอบบัญชีอาจไม่สามารถหาหลักฐานเกี่ยวกับบริษัทย่อย ลูกหนี้ หรือสินค้าคงเหลือบางแห่งที่มีสาระสำคัญ แต่เรื่องดังกล่าวยังไม่กระทบความน่าเชื่อถือของงบการเงินทั้งหมด
ความเห็นแบบมีเงื่อนไขไม่ได้หมายความว่างบการเงินทุกส่วนใช้ไม่ได้ โดยหลักหมายความว่า นอกเหนือจากเรื่องที่ระบุไว้ ผู้สอบบัญชียังเห็นว่างบการเงินส่วนที่เหลือแสดงข้อมูลโดยถูกต้องตามที่ควร อย่างไรก็ตาม เรื่องดังกล่าวมีสาระสำคัญจริงและไม่ควรถูกลดความสำคัญว่าเป็นเพียงประเด็นทางเทคนิคเล็กน้อย
CEO และ CFO ต้องแยกให้ออกว่าความเห็นแบบมีเงื่อนไขเกิดจากข้อผิดพลาดทางบัญชีที่ทราบแล้ว หรือเกิดจากการขาดหลักฐาน หากเป็นข้อผิดพลาดที่ทราบแล้ว กิจการอาจต้องแก้ไขวิธีรับรู้ การวัดมูลค่า การจัดประเภท หรือการเปิดเผยข้อมูล แต่หากเกิดจากการขาดหลักฐาน อาจสะท้อนปัญหาของระบบบัญชี เอกสาร การเก็บข้อมูล การรายงานจากบริษัทย่อย หรือการจำกัดการทำงานของผู้สอบบัญชี
ผู้บริหารควรประเมินด้วยว่าประเด็นดังกล่าวกระทบเงื่อนไขเงินกู้ โบนัส การยื่นรายงานต่อหน่วยงานกำกับดูแล ภาษี ความสามารถในการจ่ายเงินปันผล หรือข้อความรับรองตามสัญญาหรือไม่ ผลกระทบเหล่านี้ไม่ได้เกิดโดยอัตโนมัติ แต่ขึ้นอยู่กับกฎหมายและข้อตกลงที่เกี่ยวข้อง
นักลงทุนไม่ควรดูเพียงคำว่า “มีเงื่อนไข” แต่ต้องอ่านส่วนเกณฑ์ในการแสดงความเห็นให้ละเอียด ควรพิจารณาว่าบัญชีใดได้รับผลกระทบ จำนวนเงินสามารถประมาณได้หรือไม่ เป็นความขัดแย้งเรื่องวิธีบัญชีหรือการขาดหลักฐาน เคยเกิดขึ้นในปีก่อนหรือไม่ และฝ่ายบริหารมีแผนแก้ไขที่น่าเชื่อถือเพียงใด
ความเห็นว่างบการเงินไม่ถูกต้อง (Adverse Opinion) จะออกเมื่อผู้สอบบัญชีได้รับหลักฐานที่เพียงพอและเหมาะสมแล้ว และสรุปว่าข้อผิดพลาดที่พบมีทั้งสาระสำคัญและผลกระทบแผ่กว้าง งบการเงินโดยรวมจึงไม่แสดงข้อมูลโดยถูกต้องตามที่ควรตามกรอบการรายงานทางการเงิน
ความเห็นประเภทนี้รุนแรงกว่าความเห็นแบบมีเงื่อนไขอย่างมาก เพราะปัญหาไม่สามารถจำกัดอยู่เฉพาะบัญชีหนึ่งได้ ตัวอย่างอาจรวมถึงการใช้เกณฑ์บัญชีที่ไม่เหมาะสมอย่างเป็นพื้นฐาน การไม่รวมบริษัทย่อยขนาดใหญ่ไว้ในงบการเงินรวม การรับรู้รายได้ผิดอย่างกว้างขวาง หรือการไม่เปิดเผยข้อมูลสำคัญจนผู้ใช้งบไม่สามารถเข้าใจฐานะการเงินที่แท้จริงได้
สำหรับ CEO และ CFO การที่ผู้สอบบัญชีคาดว่าจะออกความเห็นว่างบการเงินไม่ถูกต้อง ถือเป็นความล้มเหลวร้ายแรงของการรายงานทางการเงินและการกำกับดูแล ต้องรายงานต่อคณะกรรมการและคณะกรรมการตรวจสอบโดยทันที ฝ่ายบริหารควรพิจารณาว่าสามารถแก้ไขงบการเงินก่อนออกเผยแพร่ได้หรือไม่ และประเมินผลทางกฎหมาย กฎเกณฑ์ แหล่งเงินทุน และชื่อเสียงของกิจการ
ความเห็นว่างบการเงินไม่ถูกต้องไม่ได้หมายความว่าธุรกิจไม่มีมูลค่าหรือจะล้มละลายในทันที แต่หมายความว่านักลงทุนไม่สามารถใช้ข้อมูลในงบการเงินโดยรวมเป็นข้อมูลที่แสดงอย่างถูกต้องตามที่ควรได้ จึงอาจต้องอาศัยข้อมูลอื่นที่เชื่อถือได้ก่อนประเมินผลกำไร สินทรัพย์ หนี้สิน กระแสเงินสด และมูลค่ากิจการ
การไม่แสดงความเห็น (Disclaimer of Opinion) เกิดขึ้นเมื่อผู้สอบบัญชีไม่สามารถได้รับหลักฐานที่เพียงพอและเหมาะสม และประเมินว่าผลกระทบที่อาจเกิดจากข้อผิดพลาดที่ตรวจไม่พบอาจมีทั้งสาระสำคัญและแผ่กว้าง ผู้สอบบัญชีไม่ได้สรุปว่างบการเงินผิด แต่ระบุว่าไม่สามารถแสดงความเห็นได้ เพราะไม่มีหลักฐานเพียงพอสำหรับใช้เป็นเกณฑ์ในการให้ความเห็น ในกรณีที่เกิดขึ้นได้ยากมาก ความไม่แน่นอนหลายเรื่องที่มีปฏิสัมพันธ์กันจนไม่สามารถสร้างข้อสรุปโดยรวมได้ก็อาจนำไปสู่การไม่แสดงความเห็นเช่นกัน
ตัวอย่างเช่น เอกสารบัญชีสูญหายหรือถูกทำลาย ฝ่ายบริหารไม่อนุญาตให้ผู้สอบบัญชีเข้าถึงข้อมูลสำคัญ ผู้สอบบัญชีไม่สามารถตรวจสอบบริษัทย่อยหลายแห่ง หรือไม่สามารถพิสูจน์ยอดต้นงวดและธุรกรรมสำคัญด้วยวิธีอื่นได้
ความแตกต่างระหว่าง Adverse Opinion กับ Disclaimer of Opinion มีความสำคัญอย่างยิ่ง Adverse Opinion หมายถึงผู้สอบบัญชีมีหลักฐานเพียงพอและทราบว่างบการเงินผิดอย่างมีสาระสำคัญและแผ่กว้าง ส่วน Disclaimer หมายถึงผู้สอบบัญชีไม่มีหลักฐานเพียงพอ จึงไม่สามารถสรุปได้ว่างบการเงินน่าเชื่อถือเพียงใด
สำหรับ CEO และ CFO การไม่แสดงความเห็นมักสะท้อนความบกพร่องรุนแรงด้านระบบบัญชี เอกสาร การควบคุม การรายงานของกลุ่มบริษัท การกำกับดูแล หรือความร่วมมือกับผู้สอบบัญชี ไม่ควรอธิบายว่าเป็นเพียงปัญหาเอกสารของผู้สอบบัญชี หากข้อจำกัดเกิดจากฝ่ายบริหาร อาจนำไปสู่ข้อสงสัยต่อความซื่อสัตย์ของผู้บริหาร ความเสี่ยงจากการทุจริต และความเหมาะสมในการรับงานต่อไปด้วย ผู้สอบบัญชีต้องสื่อสารเหตุที่คาดว่าจะทำให้ความเห็นเปลี่ยนแปลงและร่างข้อความต่อผู้มีหน้าที่กำกับดูแล
สำหรับนักลงทุนและเจ้าหนี้ การไม่แสดงความเห็นสร้างความเสี่ยงด้านข้อมูลสูง เพราะผู้สอบบัญชีไม่สามารถได้รับหลักฐานเพื่อให้ความเชื่อมั่นตามปกติได้ ไม่ได้หมายความว่ายอดทุกบัญชีผิด แต่หมายความว่าผู้ใช้ขาดความเชื่อมั่นจากการสอบบัญชีต่องบการเงินโดยรวม จึงต้องให้ความสำคัญกับเหตุของข้อจำกัด ระยะเวลาที่ปัญหาเกิดขึ้น และแผนแก้ไขของฝ่ายบริหาร
แม้ความเห็นทั้งสี่ประเภทมักถูกมองเป็นลำดับจากดีที่สุดไปแย่ที่สุด แต่ไม่ควรจัดอันดับ Adverse Opinion และ Disclaimer จากชื่อเพียงอย่างเดียว เพราะทั้งสองประเภทมีความรุนแรงสูงแต่สื่อสารปัญหาคนละลักษณะ ประเภทแรกสื่อถึงข้อผิดพลาดที่ทราบแล้วและแผ่กว้าง ส่วนประเภทหลังสื่อถึงความไม่แน่นอนที่แผ่กว้างเพราะไม่สามารถได้รับหลักฐาน
CEO และ CFO ไม่ควรรอจนถึงสัปดาห์สุดท้ายก่อนออกงบการเงินจึงหารือเรื่องความเห็นที่อาจเปลี่ยนแปลง ความขัดแย้งทางบัญชี หลักฐานที่ยังไม่ได้รับ ข้อจำกัดขอบเขต และการเปิดเผยที่ไม่ครบควรถูกยกระดับตั้งแต่ต้น ผู้บริหารต้องประเมินจำนวนผลกระทบ แก้ไขงบการเงิน จัดหาหลักฐานเพิ่มเติม หารือกับคณะกรรมการตรวจสอบ และใช้ผู้เชี่ยวชาญหรือที่ปรึกษากฎหมายเมื่อจำเป็น
นักลงทุนควรเริ่มจากอ่านส่วนความเห็น จากนั้นอ่านส่วนเกณฑ์ในการแสดงความเห็นทันที ควรระบุบัญชีที่ได้รับผลกระทบ ขนาดและลักษณะของเรื่อง เป็นข้อผิดพลาดที่ทราบแล้วหรือการขาดหลักฐาน และกระทบงวดเปรียบเทียบหรือไม่ หลังจากนั้นจึงอ่านหมายเหตุที่ผู้สอบบัญชีอ้างถึง เรื่องการดำเนินงานต่อเนื่อง เรื่องสำคัญในการตรวจสอบ และคำอธิบายของฝ่ายบริหาร
การเปรียบเทียบกับปีก่อนมีความสำคัญเช่นกัน ความเห็นแบบมีเงื่อนไขที่เกิดซ้ำอาจสะท้อนว่าฝ่ายบริหารยังไม่สามารถแก้ไขจุดอ่อนเดิมได้ การเปลี่ยนจากความเห็นแบบไม่มีเงื่อนไขไปเป็นความเห็นประเภทอื่นมักให้ข้อมูลมากกว่าการดูชื่อความเห็นในปีเดียว ส่วนการยกเลิกเงื่อนไขเดิมก็ควรตรวจสอบว่าปัญหาได้รับการแก้ไขจริง ไม่ใช่เพียงมีจำนวนลดลงหรือถูกนำเสนอในรูปแบบอื่น
วรรคเน้นข้อมูลและเหตุการณ์ (Emphasis of Matter) ไม่ใช่ความเห็นประเภทที่ห้า วรรคดังกล่าวใช้ดึงความสนใจไปยังเรื่องที่กิจการแสดงหรือเปิดเผยไว้อย่างเหมาะสมแล้ว แต่มีความสำคัญพื้นฐานต่อความเข้าใจของผู้ใช้งบการเงิน รายงานต้องระบุว่าความเห็นของผู้สอบบัญชีไม่ได้เปลี่ยนแปลงจากเรื่องที่เน้น และไม่สามารถใช้วรรคเน้นข้อมูลแทนความเห็นแบบมีเงื่อนไขหรือความเห็นว่างบการเงินไม่ถูกต้องเมื่อมีข้อผิดพลาดที่มีสาระสำคัญได้
เรื่องสำคัญในการตรวจสอบหรือ Key Audit Matters ก็ไม่ใช่เงื่อนไขของผู้สอบบัญชี แต่เป็นเรื่องที่ต้องใช้ความสนใจอย่างมีนัยสำคัญและมีความสำคัญมากที่สุดในการสอบบัญชีงวดนั้น บริษัทจึงอาจได้รับความเห็นแบบไม่มีเงื่อนไข แต่มีเรื่องสำคัญในการตรวจสอบหลายเรื่อง มีวรรคเน้นข้อมูล หรือมีส่วนแยกเกี่ยวกับการดำเนินงานต่อเนื่องได้ การปรับรูปแบบรายงานผู้สอบบัญชีมีวัตถุประสงค์เพื่อให้ข้อมูลแก่ผู้ลงทุนและผู้มีหน้าที่กำกับดูแลมากกว่าการแสดงชื่อประเภทความเห็นเพียงอย่างเดียว (IAASB)
โดยสรุป ความเห็นแบบไม่มีเงื่อนไขหมายถึงงบการเงินแสดงข้อมูลโดยถูกต้องตามที่ควรในสาระสำคัญ ความเห็นแบบมีเงื่อนไขหมายถึงมีเรื่องที่มีสาระสำคัญแต่ไม่แผ่กว้าง ความเห็นว่างบการเงินไม่ถูกต้องหมายถึงข้อผิดพลาดที่ทราบแล้วมีสาระสำคัญและแผ่กว้าง ส่วนการไม่แสดงความเห็นหมายถึงผู้สอบบัญชีไม่มีหลักฐานเพียงพอ และผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นอาจมีสาระสำคัญและแผ่กว้าง
สำหรับ CEO และ CFO ประเภทความเห็นเป็นผลปลายทางของคุณภาพการรายงานทางการเงิน การกำกับดูแล หลักฐาน และดุลยพินิจของฝ่ายบริหาร สำหรับนักลงทุน ความเห็นเป็นเพียงจุดเริ่มต้นของการวิเคราะห์ ข้อมูลที่สำคัญที่สุดมักอยู่ในส่วนเกณฑ์ในการแสดงความเห็น หมายเหตุที่เกี่ยวข้อง ประวัติของปัญหา และวิธีที่ฝ่ายบริหารตอบสนองต่อเรื่องดังกล่าว
