Dividend payment is not simply a cash transfer to shareholders. Before paying dividends, a company should confirm that it has sufficient distributable profits, obtain proper approval, record the transaction correctly, withhold tax where required, and keep complete supporting documents.
For a Thai limited company, dividends must generally be paid from profits. If the company has accumulated losses, those losses should be cleared before dividends are paid. Annual dividends normally require approval from the shareholders’ meeting, while interim dividends may be approved by the board of directors if the company has sufficient profits. Before paying dividends, the company must also allocate at least 5% of profits to the legal reserve until the reserve reaches 10% of registered capital, unless the company’s articles require a higher amount.
From an accounting perspective, dividends are not expenses in the profit and loss statement. They are distributions of retained earnings to shareholders. The company should record the appropriation to legal reserve, recognize dividends payable when approved, record withholding tax payable where applicable, and record the actual cash or bank payment when dividends are paid.
From a tax perspective, the company paying dividends must consider withholding tax based on the type of shareholder. If dividends are paid to individual shareholders, withholding tax is generally 10% and Form P.N.D.2 is used. If dividends are paid to Thai corporate shareholders, Form P.N.D.53 may be relevant where withholding tax is required, subject to any applicable exemption. If dividends are paid to a foreign company not carrying on business in Thailand, withholding tax is generally imposed under Section 70 and Form P.N.D.54 is used. The Revenue Department explains that dividend income under Section 40(4)(b) paid to a foreign company is generally subject to 10% withholding tax.
For the recipient, the tax treatment depends on the type of shareholder. Individual shareholders may choose to treat the 10% withholding tax as final tax or include the dividend in their personal income tax calculation, depending on their tax position.
For Thai corporate shareholders, dividend income may be exempt from corporate income tax either in full or in part under Section 65 bis (10). In general, one-half of dividends received by a Thai company from another Thai company may be excluded from taxable income. This means the company is effectively taxed on only 50% of the dividend income, if the relevant conditions are met.
Full exemption may apply in two main cases. First, if the recipient is a company listed on the Stock Exchange of Thailand and receives dividends from a Thai company. Second, if the recipient is a Thai limited company holding at least 25% of the voting shares in the dividend-paying company, and the dividend-paying company does not hold shares in the recipient company, directly or indirectly.
The holding period is also important. The Revenue Department explains that the dividend exclusion applies only if the shares are acquired at least 3 months before receiving the dividend and are not disposed of within 3 months after receiving the dividend.
Therefore, before applying the 50% or 100% exemption, the company should confirm that the shares are held for the required period before and after the dividend payment or receipt date.
Special tax incentive regimes should also be reviewed before paying dividends. For BOI-promoted companies, dividends paid from profits that are exempt from corporate income tax under BOI promotion may also enjoy tax exemption during the relevant promotion period, subject to conditions. For an International Business Center, dividends paid from qualifying income to foreign shareholders may also be exempt from withholding tax, subject to the applicable conditions.
In practice, the company should prepare financial statements, retained earnings schedules, legal reserve calculations, board or shareholder meeting minutes, shareholder lists, dividend payment schedules, withholding tax certificates, tax filing evidence, and bank payment records. If the recipient is a Thai corporate shareholder claiming dividend income exemption, it should also keep shareholding evidence and documents proving the holding period before and after the dividend.
In summary, dividend payment requires three key checks: sufficient profits, proper approval, and correct tax compliance. Cash availability alone is not sufficient. The company should also identify the shareholder type correctly because the relevant withholding tax form may be P.N.D.2, P.N.D.53, or P.N.D.54, and the recipient’s tax treatment may differ significantly depending on whether the dividend qualifies for 50% exemption, 100% exemption, or no exemption.
การจ่ายเงินปันผลไม่ใช่เพียงการโอนเงินให้ผู้ถือหุ้น แต่เป็นรายการที่ต้องตรวจสอบทั้งด้านกฎหมาย บัญชี ภาษี และเอกสารประกอบให้ครบถ้วน ก่อนจ่ายเงินปันผล บริษัทควรตรวจให้แน่ชัดว่ามีกำไรที่สามารถจ่ายได้ มีมติอนุมัติถูกต้อง บันทึกบัญชีครบถ้วน หักภาษี ณ ที่จ่ายถูกต้อง และมีหลักฐานรองรับเพียงพอ
สำหรับบริษัทจำกัด เงินปันผลต้องจ่ายจากกำไร หากบริษัทยังมีขาดทุนสะสม ควรล้างขาดทุนสะสมก่อนจึงจะจ่ายเงินปันผลได้ เงินปันผลประจำปีโดยทั่วไปต้องได้รับอนุมัติจากที่ประชุมผู้ถือหุ้น ส่วนเงินปันผลระหว่างกาลอาจอนุมัติโดยคณะกรรมการได้ หากบริษัทมีกำไรเพียงพอ นอกจากนี้ ทุกครั้งที่จ่ายเงินปันผล บริษัทต้องจัดสรรกำไรไว้เป็นทุนสำรองตามกฎหมายอย่างน้อย 5% ของกำไร จนกว่าทุนสำรองจะครบ 10% ของทุนจดทะเบียน เว้นแต่ข้อบังคับบริษัทกำหนดไว้สูงกว่า
ในมุมบัญชี เงินปันผลไม่ใช่ค่าใช้จ่ายในงบกำไรขาดทุน แต่เป็นการจัดสรรกำไรสะสมให้ผู้ถือหุ้น รายการบัญชีที่เกี่ยวข้องโดยทั่วไป ได้แก่ การโอนกำไรสะสมไปเป็นทุนสำรองตามกฎหมาย การตั้งเงินปันผลค้างจ่ายเมื่อมีมติอนุมัติ การตั้งภาษีหัก ณ ที่จ่ายค้างจ่ายในกรณีที่ต้องหัก และการบันทึกจ่ายเงินเมื่อบริษัทจ่ายเงินปันผลจริง
ในมุมภาษี บริษัทที่จ่ายเงินปันผลต้องพิจารณาภาษีหัก ณ ที่จ่ายตามประเภทของผู้รับเงินปันผล หากจ่ายให้ผู้ถือหุ้นบุคคลธรรมดา โดยทั่วไปหักภาษี ณ ที่จ่าย 10% และยื่นแบบ ภ.ง.ด.2 หากจ่ายให้ผู้ถือหุ้นที่เป็นบริษัทไทย โดยทั่วไปอาจเกี่ยวข้องกับแบบ ภ.ง.ด.53 ในกรณีที่ต้องหักภาษี ณ ที่จ่าย ทั้งนี้ต้องพิจารณาข้อยกเว้นหรือสิทธิประโยชน์ที่เกี่ยวข้อง หากจ่ายให้บริษัทต่างประเทศที่ไม่ได้ประกอบกิจการในประเทศไทย โดยทั่วไปต้องหักภาษี ณ ที่จ่ายตามมาตรา 70 และยื่นแบบ ภ.ง.ด.54 โดยกรมสรรพากรอธิบายว่าเงินปันผลตามมาตรา 40(4)(ข) ที่จ่ายให้บริษัทต่างประเทศโดยทั่วไปอยู่ในอัตราภาษี 10%
สำหรับผู้รับเงินปันผล ผลทางภาษีจะแตกต่างกันตามประเภทของผู้ถือหุ้น หากเป็นบุคคลธรรมดา อาจเลือกให้ภาษีหัก ณ ที่จ่าย 10% เป็นภาษีสุดท้าย หรือเลือกนำเงินปันผลไปรวมคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาได้ แล้วแต่สถานะภาษีของแต่ละบุคคล
หากผู้รับเงินปันผลเป็นบริษัทไทย เงินปันผลอาจได้รับยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคลทั้งหมดหรือบางส่วนตามมาตรา 65 ทวิ (10) โดยหลักทั่วไป เงินปันผลที่บริษัทไทยได้รับจากบริษัทไทยอีกแห่งหนึ่ง ให้นำมารวมคำนวณเป็นรายได้เพียงกึ่งหนึ่ง หรือกล่าวอีกนัยหนึ่งคือได้รับยกเว้น 50% หากเข้าเงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด
การยกเว้นเต็มจำนวน หรือ 100% อาจเกิดขึ้นในกรณีสำคัญ เช่น บริษัทผู้รับเงินปันผลเป็นบริษัทจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์ หรือบริษัทผู้รับเงินปันผลเป็นบริษัทไทยที่ถือหุ้นในบริษัทผู้จ่ายไม่น้อยกว่า 25% ของหุ้นทั้งหมดที่มีสิทธิออกเสียง และบริษัทผู้จ่ายไม่ได้ถือหุ้นในบริษัทผู้รับ ไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อม
เงื่อนไขเรื่องระยะเวลาถือหุ้นมีความสำคัญมาก กรมสรรพากรอธิบายว่า การยกเว้นเงินปันผลใช้ได้ต่อเมื่อผู้รับถือหุ้นที่ก่อให้เกิดเงินปันผลไม่น้อยกว่า 3 เดือนก่อนวันที่ได้รับเงินปันผล และยังคงถือหุ้นต่อไปอีกไม่น้อยกว่า 3 เดือนหลังวันที่ได้รับเงินปันผล ดังนั้น ก่อนใช้สิทธิยกเว้น 50% หรือ 100% บริษัทควรตรวจสอบเอกสารการถือหุ้น วันที่ได้หุ้นมา วันที่มีมติหรือประกาศจ่ายเงินปันผล และวันที่ได้รับเงินปันผลให้ชัดเจน
กรณีที่บริษัทได้รับสิทธิประโยชน์พิเศษ เช่น BOI หรือ IBC ควรตรวจสอบเงื่อนไขก่อนจ่ายเงินปันผล สำหรับ BOI เงินปันผลที่จ่ายจากกำไรของกิจการที่ได้รับยกเว้นภาษีเงินได้นิติบุคคล อาจได้รับยกเว้นภาษีในช่วงเวลาที่เข้าเงื่อนไขของบัตรส่งเสริม ส่วน IBC เงินปันผลที่จ่ายจากรายได้ที่เข้าเงื่อนไขให้ผู้ถือหุ้นต่างประเทศ อาจได้รับยกเว้นภาษีหัก ณ ที่จ่าย ทั้งนี้ต้องพิจารณาเงื่อนไขตามกฎหมายและสิทธิที่ได้รับเป็นรายกรณี
เอกสารที่ควรเตรียม ได้แก่ งบการเงิน รายละเอียดกำไรสะสม การคำนวณทุนสำรองตามกฎหมาย รายงานการประชุมกรรมการหรือผู้ถือหุ้น บัญชีรายชื่อผู้ถือหุ้น ตารางคำนวณเงินปันผล หนังสือรับรองภาษีหัก ณ ที่จ่าย หลักฐานการยื่นแบบ ภ.ง.ด.2 ภ.ง.ด.53 หรือ ภ.ง.ด.54 แล้วแต่กรณี และหลักฐานการโอนเงิน หากผู้รับเป็นบริษัทไทยและต้องการใช้สิทธิยกเว้นภาษีเงินปันผลรับ ควรเก็บหลักฐานการถือหุ้นและหลักฐานว่าถือหุ้นครบ 3 เดือนก่อนและ 3 เดือนหลังวันที่ได้รับเงินปันผลด้วย
โดยสรุป การจ่ายเงินปันผลต้องตรวจ 3 เรื่องหลัก คือ มีกำไรที่จ่ายได้ มีมติอนุมัติถูกต้อง และปฏิบัติภาษีครบถ้วน บริษัทไม่ควรจ่ายเงินปันผลเพียงเพราะมีเงินสด และควรระบุประเภทผู้ถือหุ้นให้ถูกต้อง เพราะแบบภาษีที่เกี่ยวข้องอาจเป็น ภ.ง.ด.2 ภ.ง.ด.53 หรือ ภ.ง.ด.54 ขึ้นอยู่กับผู้รับเงินปันผล นอกจากนี้ ฝั่งผู้รับเงินปันผลที่เป็นบริษัทไทยควรตรวจเงื่อนไขการยกเว้นภาษีให้ชัดเจนว่าเข้าข่ายยกเว้น 100% ยกเว้น 50% หรือไม่เข้าเงื่อนไขยกเว้นเลย
