Capital Employed represents the amount of long-term capital invested in and used by a business to generate operating profit. It reflects the funding committed by shareholders and lenders to support assets used in operations.
Two commonly used formulas are:
Capital Employed = Total Assets − Current Liabilities
or
Capital Employed = Equity + Interest-bearing Debt
Some companies also deduct excess cash or include lease liabilities. Therefore, auditors should not assume that every company calculates Capital Employed in the same way.
Return on Capital Employed, or ROCE, measures how efficiently the business generates operating profit from the capital invested in it.
ROCE = EBIT ÷ Average Capital Employed × 100
EBIT is normally earnings before interest and tax. Average Capital Employed, calculated from the opening and closing balances, is generally more meaningful than using only the year-end balance, particularly where the company has acquired assets, repaid debt, or changed its working capital significantly during the year.
For example, if EBIT is THB 20 million and average Capital Employed is THB 100 million, ROCE is 20%. This means the business generated THB 20 of operating profit for every THB 100 of capital employed.
ROCE is not simply a profitability ratio. It combines information from both the income statement and statement of financial position. The numerator can be affected by revenue recognition, operating expenses, depreciation, provisions, impairment, and the capitalization of costs. The denominator can be affected by asset valuation, working capital, borrowings, lease liabilities, acquisitions, disposals, and classification between current and non-current liabilities.
There is no single calculation used by every company. For example, an IFRS Foundation effects analysis used operating profit as the return and equity plus borrowings and lease liabilities as Capital Employed. It also demonstrated that the adoption of IFRS 16 could reduce ROCE because the increase in operating profit might not be proportionate to the increase in capital employed. This illustrates why comparisons must use consistent definitions and accounting policies. (IFRS Foundation)
From an audit perspective, ROCE is useful during the understanding of the entity and risk assessment process. ISA 315 requires a robust assessment of risks of material misstatement so that the auditor can design focused responses under ISA 330. Changes in ROCE may help the auditor identify unusual relationships, underperforming business units, aggressive accounting treatments, or inconsistencies between management’s business explanation and the financial statements. (IAASB)
A declining ROCE may indicate that the company has invested heavily without generating the expected return. This may increase audit attention over idle assets, impairment, obsolete inventory, weak receivable collection, loss-making operations, onerous contracts, and going concern. IAS 36 requires assets or cash-generating units to be written down when their carrying amount exceeds their recoverable amount, and impairment testing is required when relevant indicators exist. (IFRS Foundation)
However, a rapidly increasing ROCE is not always positive from an audit perspective. It may result from genuine operational improvement, but it may also arise from premature revenue recognition, delayed expense recognition, inappropriate capitalization of operating costs, understated provisions, unrecorded liabilities, postponed impairment, or the disposal of assets shortly before year-end.
The auditor should pay particular attention when ROCE is used in management bonuses, loan covenants, investor presentations, acquisition targets, or performance evaluations. Such arrangements may create pressure to increase EBIT or reduce reported Capital Employed. ISA 240 (Revised) strengthens the fraud lens in risk assessment and the auditor’s responses to identified fraud risks. The revised standard is effective for periods beginning on or after 15 December 2026. (IAASB)
ROCE can affect the audit engagement by changing where the audit team focuses its work. The auditor may need more detailed analytical procedures by business segment, location, product, or cash-generating unit. Additional work may be required over revenue cut-off, capital expenditure, asset existence, impairment models, provisions, debt completeness, lease accounting, and classification of liabilities.
Where ROCE has deteriorated significantly, the audit team may also need to increase its work on budgets, cash flow forecasts, financing arrangements, covenant compliance, and management’s going concern assessment. ISA 570 (Revised 2024) enhances the auditor’s work in evaluating management’s assessment of the entity’s ability to continue as a going concern and is effective for periods beginning on or after 15 December 2026. (IAASB)
ROCE does not automatically determine materiality, the audit opinion, or the amount of audit work. Nevertheless, it may influence the auditor’s qualitative materiality considerations, risk assessment, selection of significant accounts, use of specialists, and the nature and extent of substantive procedures. If management publicly communicates an adjusted operating profit used in its ROCE calculation, the auditor should also understand how that measure is defined and reconciled. IFRS 18, effective for annual periods beginning on or after 1 January 2027, introduces disclosure requirements for qualifying management-defined performance measures. (IFRS Foundation)
In practice, the auditor should obtain management’s ROCE calculation, reconcile EBIT and Capital Employed to the accounting records, evaluate the consistency of the formula, investigate major movements, compare actual results with budgets and prior periods, and consider whether the ratio creates incentives for financial statement manipulation.
In summary, Capital Employed shows how much capital is committed to the business, while ROCE shows how effectively that capital generates operating profit. These measures do not replace audit procedures, but they provide an important lens for understanding business performance, identifying audit risks, challenging accounting estimates, and directing audit attention to the areas most likely to contain material misstatements.
Capital Employed และ ROCE คืออะไร และเกี่ยวข้องกับงานสอบบัญชีอย่างไร?
Capital Employed หรือเงินทุนที่ใช้ในการดำเนินงาน หมายถึงเงินทุนระยะยาวที่ผู้ถือหุ้นและเจ้าหนี้นำมาลงทุนในกิจการ เพื่อสนับสนุนสินทรัพย์ที่ใช้สร้างรายได้และกำไรจากการดำเนินงาน
สูตรที่นิยมใช้มี 2 รูปแบบ ได้แก่
เงินทุนที่ใช้ในการดำเนินงาน = สินทรัพย์รวม − หนี้สินหมุนเวียน
หรือ
เงินทุนที่ใช้ในการดำเนินงาน = ส่วนของผู้ถือหุ้น + หนี้สินที่มีดอกเบี้ย
บางกิจการอาจหักเงินสดส่วนเกินออก หรือนำหนี้สินตามสัญญาเช่ามารวมด้วย ผู้สอบบัญชีจึงไม่ควรสรุปว่าทุกกิจการใช้สูตรเดียวกัน แต่ต้องทำความเข้าใจนิยามที่ฝ่ายบริหารกำหนดก่อนนำตัวเลขมาเปรียบเทียบ
ROCE หรืออัตราผลตอบแทนต่อเงินทุนที่ใช้ในการดำเนินงาน เป็นอัตราส่วนที่ใช้วัดว่ากิจการสามารถสร้างกำไรจากเงินทุนที่นำมาใช้ในธุรกิจได้อย่างมีประสิทธิภาพเพียงใด
ROCE = กำไรก่อนดอกเบี้ยและภาษี ÷ เงินทุนที่ใช้ในการดำเนินงานเฉลี่ย × 100
การใช้ยอดเฉลี่ยระหว่างต้นงวดและปลายงวดมักสะท้อนผลการดำเนินงานได้ดีกว่าการใช้ยอดปลายงวดเพียงวันเดียว โดยเฉพาะกิจการที่มีการลงทุน ซื้อกิจการ กู้ยืม ชำระหนี้ หรือเปลี่ยนแปลงเงินทุนหมุนเวียนอย่างมีนัยสำคัญระหว่างปี
ตัวอย่างเช่น หากกิจการมีกำไรก่อนดอกเบี้ยและภาษี 20 ล้านบาท และมีเงินทุนที่ใช้ในการดำเนินงานเฉลี่ย 100 ล้านบาท ROCE จะเท่ากับ 20% หมายความว่าเงินทุนทุก 100 บาทสามารถสร้างกำไรจากการดำเนินงานได้ 20 บาท
ROCE ไม่ได้สะท้อนเฉพาะความสามารถในการทำกำไร แต่เชื่อมโยงทั้งงบกำไรขาดทุนและงบแสดงฐานะการเงิน ตัวตั้งอาจได้รับผลกระทบจากการรับรู้รายได้ ค่าใช้จ่าย ค่าเสื่อมราคา ประมาณการหนี้สิน การด้อยค่า และการบันทึกค่าใช้จ่ายเป็นสินทรัพย์ ส่วนตัวหารอาจได้รับผลกระทบจากมูลค่าสินทรัพย์ เงินทุนหมุนเวียน เงินกู้ หนี้สินตามสัญญาเช่า การซื้อหรือขายสินทรัพย์ และการจัดประเภทหนี้สิน
แต่ละกิจการอาจคำนวณ ROCE แตกต่างกัน ตัวอย่างการวิเคราะห์ผลกระทบของ IFRS 16 โดย IFRS Foundation ใช้กำไรจากการดำเนินงานเป็นผลตอบแทน และใช้ส่วนของผู้ถือหุ้น เงินกู้ และหนี้สินตามสัญญาเช่าเป็นเงินทุนที่ใช้ในการดำเนินงาน ผลการวิเคราะห์แสดงให้เห็นว่า ROCE อาจลดลงหลังรับรู้สินทรัพย์และหนี้สินตามสัญญาเช่า เนื่องจากกำไรจากการดำเนินงานเพิ่มขึ้นไม่เป็นสัดส่วนกับเงินทุนที่เพิ่มขึ้น จึงควรเปรียบเทียบ ROCE โดยใช้สูตรและนโยบายบัญชีที่สอดคล้องกัน (IFRS Foundation)
ในมุมผู้สอบบัญชี ROCE เป็นข้อมูลที่มีประโยชน์ในช่วงทำความเข้าใจกิจการและประเมินความเสี่ยง มาตรฐานการสอบบัญชี รหัส 315 กำหนดให้ผู้สอบบัญชีระบุและประเมินความเสี่ยงจากการแสดงข้อมูลที่ขัดต่อข้อเท็จจริงอันเป็นสาระสำคัญ เพื่อนำไปออกแบบวิธีตอบสนองที่เหมาะสม การเปลี่ยนแปลงของ ROCE อาจช่วยชี้ให้เห็นผลการดำเนินงานที่ผิดปกติ หน่วยธุรกิจที่มีปัญหา การใช้นโยบายบัญชีเชิงรุก หรือความไม่สอดคล้องระหว่างคำอธิบายของฝ่ายบริหารกับตัวเลขในงบการเงิน (IAASB)
ROCE ที่ลดลงต่อเนื่องอาจแสดงว่ากิจการลงทุนเพิ่มแต่ไม่สามารถสร้างผลตอบแทนได้ตามที่คาด ผู้สอบบัญชีอาจต้องให้ความสำคัญกับสินทรัพย์ที่ไม่ได้ใช้งาน การด้อยค่า สินค้าคงเหลือล้าสมัย ลูกหนี้ที่เรียกเก็บเงินได้ช้า หน่วยธุรกิจที่ขาดทุน สัญญาที่สร้างภาระ และความสามารถในการดำเนินงานต่อเนื่อง มาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 36 กำหนดให้กิจการรับรู้ผลขาดทุนจากการด้อยค่าเมื่อมูลค่าตามบัญชีของสินทรัพย์หรือหน่วยสินทรัพย์ที่ก่อให้เกิดเงินสดสูงกว่ามูลค่าที่คาดว่าจะได้รับคืน (IFRS Foundation)
ในทางกลับกัน ROCE ที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วไม่ได้หมายความว่าความเสี่ยงลดลงเสมอไป เพราะอาจเกิดจากผลการดำเนินงานที่ดีขึ้นจริง หรืออาจเกิดจากการรับรู้รายได้ก่อนเวลา เลื่อนการรับรู้ค่าใช้จ่าย บันทึกค่าใช้จ่ายเป็นสินทรัพย์ ตั้งประมาณการหนี้สินต่ำเกินไป ไม่บันทึกหนี้สิน เลื่อนการรับรู้การด้อยค่า หรือขายสินทรัพย์ก่อนวันสิ้นงวดเพื่อทำให้เงินทุนที่ใช้ดูต่ำลง
ผู้สอบบัญชีควรระมัดระวังเป็นพิเศษหาก ROCE ถูกนำไปใช้คำนวณโบนัสผู้บริหาร เงื่อนไขสัญญาเงินกู้ เป้าหมายการซื้อกิจการ การนำเสนอต่อนักลงทุน หรือการประเมินผลงาน เพราะอาจสร้างแรงกดดันให้ฝ่ายบริหารเพิ่มกำไรก่อนดอกเบี้ยและภาษี หรือลดเงินทุนที่รายงาน มาตรฐานการสอบบัญชี รหัส 240 ฉบับปรับปรุงให้ความสำคัญมากขึ้นกับการนำมุมมองเรื่องการทุจริตมาใช้ในการประเมินความเสี่ยงและออกแบบวิธีตรวจสอบ โดยมีผลสำหรับรอบระยะเวลาที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 15 ธันวาคม 2569 (IAASB)
ROCE อาจส่งผลต่อการวางแผนงานสอบบัญชีโดยทำให้ทีมตรวจสอบต้องเพิ่มการวิเคราะห์แยกตามส่วนงาน โรงงาน ประเทศ ผลิตภัณฑ์ หรือหน่วยสินทรัพย์ที่ก่อให้เกิดเงินสด รวมถึงเพิ่มวิธีตรวจสอบเกี่ยวกับการตัดยอดรายได้ รายจ่ายฝ่ายทุน ความมีอยู่จริงและมูลค่าของสินทรัพย์ การด้อยค่า ประมาณการหนี้สิน ความครบถ้วนของเงินกู้ สัญญาเช่า และการจัดประเภทหนี้สิน
หาก ROCE ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ ผู้สอบบัญชีอาจต้องเพิ่มการตรวจสอบงบประมาณ ประมาณการกระแสเงินสด แหล่งเงินทุน การปฏิบัติตามเงื่อนไขเงินกู้ และการประเมินการดำเนินงานต่อเนื่องของฝ่ายบริหาร มาตรฐานการสอบบัญชี รหัส 570 ฉบับปรับปรุงเพิ่มความเข้มข้นในการประเมินความสามารถของกิจการในการดำเนินงานต่อเนื่อง และมีผลสำหรับรอบระยะเวลาที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 15 ธันวาคม 2569 (IAASB)
อย่างไรก็ตาม ROCE ไม่ได้เป็นตัวกำหนดระดับความมีสาระสำคัญ ความเห็นของผู้สอบบัญชี หรือปริมาณงานตรวจสอบโดยอัตโนมัติ แต่สามารถส่งผลทางอ้อมต่อการประเมินความเสี่ยง การเลือกบัญชีสำคัญ การใช้ผู้เชี่ยวชาญ และลักษณะกับขอบเขตของวิธีตรวจสอบ หากกิจการเปิดเผยกำไรปรับปรุงที่ใช้เป็นตัวตั้งในการคำนวณ ROCE ต่อสาธารณะ ผู้สอบบัญชีควรทำความเข้าใจนิยามและการกระทบยอดของตัวเลขดังกล่าวด้วย โดย IFRS 18 ซึ่งมีผลตั้งแต่รอบปีที่เริ่มวันที่ 1 มกราคม 2570 กำหนดหลักเกณฑ์การเปิดเผยสำหรับตัววัดผลการดำเนินงานที่ฝ่ายบริหารกำหนดซึ่งเข้าเงื่อนไข (IFRS Foundation)
ในทางปฏิบัติ ผู้สอบบัญชีควรขอตารางคำนวณ ROCE จากฝ่ายบริหาร กระทบยอดกำไรก่อนดอกเบี้ยและภาษีกับบัญชีแยกประเภท กระทบยอดเงินทุนที่ใช้กับงบแสดงฐานะการเงิน ตรวจสอบความสม่ำเสมอของสูตร วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงที่สำคัญ เปรียบเทียบกับงบประมาณและปีก่อน และพิจารณาว่าเป้าหมาย ROCE สร้างแรงจูงใจให้เกิดการตกแต่งตัวเลขหรือไม่
โดยสรุป Capital Employed แสดงจำนวนเงินทุนที่ถูกนำมาใช้ในธุรกิจ ส่วน ROCE แสดงว่ากิจการใช้เงินทุนนั้นสร้างกำไรได้มีประสิทธิภาพเพียงใด ตัวชี้วัดทั้งสองไม่สามารถทดแทนวิธีการสอบบัญชีได้ แต่ช่วยให้ผู้สอบบัญชีเข้าใจธุรกิจ ระบุความเสี่ยง ท้าทายประมาณการทางบัญชี และกำหนดจุดเน้นของงานตรวจสอบได้แม่นยำขึ้น
