On 25 August 2026, Thailand's Cabinet approved four draft capital market laws proposed by the Securities and Exchange Commission (SEC). The amendments cover the Securities and Exchange Act, Derivatives Act, Trust for Transactions in Capital Market Act, and legislation governing digital asset businesses. For the auditing profession, the most significant proposal is to strengthen the SEC's authority to approve and directly supervise audit firms serving the capital market.
Under the current framework, the SEC approves individual auditors and evaluates the quality management systems of their audit firms. The proposed legislation would extend regulatory authority to audit firms themselves, potentially making firm-level governance, quality management, and regulatory accountability more important. This represents a significant development for Audit Partners, whose responsibilities increasingly extend beyond individual audit engagements.
When will the new laws take effect? As of 11 October 2026, no effective date has been confirmed. Following Cabinet approval, the House of Representatives passed the four bills in principle on 23 September 2026 and appointed an extraordinary committee to consider their details. The bills must undergo further parliamentary consideration before enactment and publication in the Royal Gazette. The effective dates and any transitional arrangements will depend on the final legislation. Therefore, audit firms should not assume that the new requirements will automatically become effective in 2026 or 2027.
Importantly, several requirements already apply independently of these proposed laws. For example, existing SEC regulations require capital market auditors to belong to firms with at least four SEC-approved auditors, with the requirement applying to existing capital market audit firms from 1 March 2026. Audit firms must also maintain appropriate quality management systems under the applicable professional standards.
How should Audit Partners prepare? The first priority is to reassess the firm's System of Quality Management under ISQM 1 and ISQM 2. Partners should evaluate governance responsibilities, independence, client acceptance, engagement quality reviews, staff competence, monitoring activities, and remediation of identified deficiencies. The objective should be to demonstrate that quality controls operate effectively, rather than simply maintaining compliance manuals.
The second priority is resource planning. Audit firms should assess whether they have sufficient qualified partners, experienced managers, technical specialists, and engagement quality reviewers. Excessive workloads, inadequate supervision, and insufficient technical consultation can weaken audit quality even when individual auditors are technically competent.
The third priority is to strengthen audit documentation, professional skepticism, and risk assessment. Particular attention should be given to revenue recognition, related-party transactions, management override, accounting estimates, going concern, and fraud indicators. Partners should ensure that significant audit judgments and consultations are appropriately documented and escalated.
Smaller audit firms should also evaluate the financial and operational implications of stronger firm-level supervision. Investment in quality monitoring, training, cybersecurity, and professional resources may become increasingly important. However, the detailed approval requirements, regulatory measures, and implementation periods remain subject to the final legislation and related regulations.
In summary, the four draft laws have not yet taken effect, but they indicate a clear direction toward stronger institutional oversight of audit quality. Audit Partners should begin strengthening governance, quality management, staffing, and monitoring systems now. Preparing early will help audit firms respond to future regulatory requirements while improving audit quality under the standards already in force.
เมื่อวันที่ 25 สิงหาคม 2569 คณะรัฐมนตรีเห็นชอบร่างกฎหมายตลาดทุน 4 ฉบับ ตามข้อเสนอของสำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) ครอบคลุมการแก้ไขกฎหมายหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ กฎหมายสัญญาซื้อขายล่วงหน้า กฎหมายทรัสต์เพื่อธุรกรรมในตลาดทุน และกฎหมายธุรกิจสินทรัพย์ดิจิทัล โดยประเด็นสำคัญต่อวิชาชีพสอบบัญชีคือการเสนอเพิ่มอำนาจให้ ก.ล.ต. สามารถให้ความเห็นชอบและกำกับดูแลสำนักงานสอบบัญชีในตลาดทุนได้โดยตรง
ภายใต้หลักเกณฑ์ปัจจุบัน ก.ล.ต. ให้ความเห็นชอบผู้สอบบัญชีในตลาดทุนเป็นรายบุคคล และมีการประเมินระบบบริหารคุณภาพของสำนักงานสอบบัญชีที่ผู้สอบบัญชีสังกัด แต่ร่างกฎหมายใหม่มีแนวทางขยายอำนาจกำกับดูแลไปยังระดับสำนักงานสอบบัญชีโดยตรง ซึ่งอาจทำให้สำนักงานต้องรับผิดชอบด้านโครงสร้างการกำกับดูแล ระบบบริหารคุณภาพ และการปฏิบัติตามข้อกำหนดของหน่วยงานกำกับดูแลอย่างเข้มข้นขึ้น นับเป็นการเปลี่ยนแปลงสำคัญสำหรับ Audit Partner ที่ต้องรับผิดชอบคุณภาพงานสอบบัญชีในระดับองค์กร ไม่ใช่เฉพาะงานที่ตนลงลายมือชื่อ
ร่างกฎหมายทั้ง 4 ฉบับจะมีผลเมื่อไร? ณ วันที่ 11 ตุลาคม 2569 ยังไม่มีการกำหนดวันมีผลใช้บังคับอย่างเป็นทางการ โดยภายหลังคณะรัฐมนตรีเห็นชอบ สภาผู้แทนราษฎรได้ลงมติรับหลักการเมื่อวันที่ 23 กันยายน 2569 และแต่งตั้งคณะกรรมาธิการวิสามัญเพื่อพิจารณารายละเอียด จากนั้นยังต้องผ่านกระบวนการพิจารณาของรัฐสภาและประกาศในราชกิจจานุเบกษา วันเริ่มใช้บังคับและบทเฉพาะกาลจะขึ้นอยู่กับกฎหมายฉบับสมบูรณ์ จึงยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าข้อกำหนดใหม่จะมีผลในปี 2569 หรือ 2570
อย่างไรก็ตาม ผู้สอบบัญชีควรแยกกฎหมายที่ยังเป็นร่างออกจากหลักเกณฑ์ที่มีผลใช้อยู่แล้ว ตัวอย่างเช่น ก.ล.ต. กำหนดให้ผู้สอบบัญชีในตลาดทุนต้องสังกัดสำนักงานสอบบัญชีที่มีผู้สอบบัญชีซึ่งได้รับความเห็นชอบจาก ก.ล.ต. อย่างน้อย 4 คน โดยมีผลกับสำนักงานสอบบัญชีในตลาดทุนเดิมตั้งแต่วันที่ 1 มีนาคม 2569 นอกจากนี้ สำนักงานสอบบัญชียังต้องปฏิบัติตามมาตรฐานการบริหารคุณภาพและมาตรฐานวิชาชีพที่เกี่ยวข้องอยู่แล้ว
Audit Partner ควรเตรียมตัวอย่างไร? สิ่งแรกคือการทบทวนระบบบริหารคุณภาพของสำนักงานตามมาตรฐานการบริหารคุณภาพ ฉบับที่ 1 และ 2 โดยประเมินโครงสร้างความรับผิดชอบ ความเป็นอิสระ การรับงานลูกค้า การสอบทานคุณภาพงาน ความสามารถของบุคลากร การติดตามตรวจสอบ และการแก้ไขข้อบกพร่องที่พบ สำนักงานควรมีหลักฐานว่าระบบดังกล่าวดำเนินงานได้จริง ไม่ใช่เพียงมีคู่มือเพื่อแสดงการปฏิบัติตามมาตรฐาน
สิ่งที่สองคือการประเมินความเพียงพอของทรัพยากร โดยเฉพาะจำนวนผู้สอบบัญชี ผู้จัดการงานสอบบัญชี ผู้เชี่ยวชาญด้านเทคนิค และผู้สอบทานคุณภาพงาน Audit Partner ควรพิจารณาปริมาณงานที่รับผิดชอบ ความซับซ้อนของลูกค้า และเวลาที่ใช้ในการควบคุมงาน เพราะการรับงานมากเกินไปหรือขาดบุคลากรที่มีประสบการณ์ อาจส่งผลต่อคุณภาพงานสอบบัญชี แม้ผู้สอบบัญชีจะมีความรู้ทางวิชาชีพเพียงพอก็ตาม
สิ่งที่สามคือการยกระดับคุณภาพเอกสารการสอบบัญชี การประเมินความเสี่ยง และการใช้ความสงสัยเยี่ยงผู้ประกอบวิชาชีพ โดยเฉพาะรายการรายได้ รายการระหว่างกัน การใช้อำนาจของฝ่ายบริหารข้ามขั้นตอนการควบคุม การประมาณการทางบัญชี ความสามารถในการดำเนินงานต่อเนื่อง และความเสี่ยงทุจริต ผู้สอบบัญชีควรมีหลักฐานสนับสนุนดุลยพินิจที่สำคัญและกระบวนการปรึกษาหารือภายในสำนักงานอย่างเหมาะสม
สำหรับสำนักงานสอบบัญชีขนาดกลางและขนาดเล็ก ควรประเมินความพร้อมด้านต้นทุน บุคลากร ระบบเทคโนโลยีสารสนเทศ การรักษาความปลอดภัยของข้อมูล และการตรวจติดตามคุณภาพงาน เนื่องจากการกำกับดูแลในระดับสำนักงานโดยตรงอาจทำให้ต้องลงทุนเพิ่มขึ้นในอนาคต อย่างไรก็ตาม รายละเอียดเกี่ยวกับการให้ความเห็นชอบสำนักงาน มาตรการกำกับดูแล และระยะเวลาเปลี่ยนผ่าน ยังต้องรอกฎหมายและประกาศที่เกี่ยวข้องฉบับสมบูรณ์
โดยสรุป แม้ร่างกฎหมายตลาดทุนทั้ง 4 ฉบับยังไม่มีผลบังคับใช้ แต่สะท้อนทิศทางการยกระดับการกำกับดูแลคุณภาพงานสอบบัญชีจากระดับบุคคลไปสู่ระดับสำนักงานมากขึ้น สำหรับ Audit Partner การเตรียมความพร้อมไม่ควรรอจนกฎหมายประกาศใช้ แต่ควรเริ่มจากการพัฒนาระบบบริหารคุณภาพ ความเพียงพอของบุคลากร การสอบทานงาน และการติดตามแก้ไขข้อบกพร่องอย่างต่อเนื่อง เพื่อรองรับกฎเกณฑ์ในอนาคตและรักษาคุณภาพงานสอบบัญชีภายใต้มาตรฐานที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน
