A VAT-exempt business should be careful with input VAT because not all input VAT can be claimed as a tax credit or refund. In many cases, VAT paid to suppliers becomes part of the cost or expense of the business, rather than a recoverable tax asset.
Under the Thai Revenue Code, certain businesses are exempt from VAT under Section 81, and small businesses below the prescribed threshold may also be exempt under Section 81/1. The Revenue Department also explains that some exempt operators may apply for VAT registration in certain cases, such as agricultural products, newspapers, magazines, textbooks, and small businesses with revenue not exceeding Baht 1.8 million per year.
The key risk is input VAT. If a business only carries out VAT-exempt activities and is not a VAT registrant, VAT charged by suppliers is generally not treated as creditable input tax. It is usually recorded as part of the asset cost or expense. For example, if a VAT-exempt education service provider pays VAT on office rent, software, consulting fees, or equipment, that VAT may become part of the cost of doing business.
If the company is VAT-registered but has both VAT-taxable and VAT-exempt activities, input VAT must be carefully separated. Input VAT directly related to VAT-taxable activities may generally be creditable. Input VAT directly related to VAT-exempt activities is generally non-creditable. Input VAT relating to both types of activities, such as head office rent, shared utilities, accounting system costs, or general administrative expenses, may need to be allocated based on a reasonable method under the Revenue Department’s rules on input tax apportionment.
The Revenue Department’s guidance also states that input VAT arising from assets or expenses used in VAT-exempt activities is non-creditable input tax. A Revenue Department ruling further confirms that input tax from VAT-exempt activities, if used as a credit in Form P.P.30, is treated as prohibited input tax and may result in surcharge and penalties.
This issue is important for accounting. If input VAT is not recoverable, it should not be recorded as VAT receivable. It should be included in the cost of the asset or recognized as part of the expense, depending on the nature of the purchase. If the company incorrectly records non-creditable input VAT as recoverable VAT, assets may be overstated and expenses may be understated.
For businesses with mixed activities, accounting records should clearly separate revenue, cost, expenses, and input VAT between VAT-taxable and VAT-exempt activities. The company should maintain supporting schedules showing which input VAT is directly attributable to taxable activities, which input VAT is directly attributable to exempt activities, and which input VAT is shared and allocated. Without clear records, it may be difficult to support the VAT return, tax position, and audit conclusion.
From an audit perspective, auditors should not only check whether a tax invoice exists. They should also assess whether the input VAT is legally creditable. Key audit procedures may include reviewing the nature of the business, identifying VAT-exempt revenue, testing input VAT classification, reviewing the apportionment method, agreeing input VAT to Form P.P.30, and checking whether non-creditable VAT has been properly recorded as cost or expense.
In summary, VAT-exempt businesses must be careful not to automatically claim input VAT. The key questions are: Is the business VAT-exempt? Is the company VAT-registered? Does the purchase relate to taxable activities, exempt activities, or both? Is the input VAT creditable, non-creditable, or subject to apportionment? A proper VAT process helps reduce tax risk and improves the reliability of the financial statements.
กิจการที่ได้รับยกเว้น VAT ต้องระวังเรื่อง ภาษีซื้อ เป็นพิเศษ เพราะภาษีซื้อที่จ่ายให้ผู้ขายหรือผู้ให้บริการไม่ได้แปลว่าจะนำไปเครดิตภาษีหรือขอคืนได้เสมอไป หลายกรณีภาษีซื้อจะกลายเป็นต้นทุนหรือค่าใช้จ่ายของกิจการ ไม่ใช่สินทรัพย์ภาษีที่เรียกคืนได้
ภายใต้ประมวลรัษฎากร กิจการบางประเภทได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามมาตรา 81 และกิจการขนาดย่อมที่มีรายรับไม่เกินเกณฑ์ที่กฎหมายกำหนดอาจได้รับยกเว้นตามมาตรา 81/1 นอกจากนี้ กรมสรรพากรยังอธิบายว่ากิจการบางประเภทที่ได้รับยกเว้นอาจมีสิทธิขอจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มได้ เช่น กิจการขายพืชผลทางการเกษตร หนังสือพิมพ์ นิตยสาร ตำราเรียน และผู้ประกอบการที่มีรายรับไม่เกิน 1.8 ล้านบาทต่อปีในบางกรณี
ประเด็นที่ต้องระวังคือ หากกิจการประกอบเฉพาะกิจการที่ได้รับยกเว้น VAT และไม่ได้เป็นผู้ประกอบการจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม ภาษีซื้อที่จ่ายให้ผู้ขายโดยทั่วไปไม่สามารถนำไปเครดิตภาษีหรือขอคืนได้ แต่ควรบันทึกเป็นส่วนหนึ่งของต้นทุนสินทรัพย์หรือค่าใช้จ่ายตามลักษณะของรายการ เช่น โรงเรียน สถานพยาบาล หรือกิจการที่ได้รับยกเว้น VAT จ่ายค่าเช่า ค่าซอฟต์แวร์ ค่าที่ปรึกษา หรือซื้ออุปกรณ์สำนักงาน ภาษีซื้อที่เกิดขึ้นอาจเป็นต้นทุนของกิจการ
หากบริษัทจดทะเบียน VAT และมีทั้งกิจการที่ต้องเสีย VAT และกิจการที่ได้รับยกเว้น VAT ต้องแยกภาษีซื้อให้ชัดเจน ภาษีซื้อที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับกิจการที่ต้องเสีย VAT โดยทั่วไปอาจนำไปเครดิตได้ ส่วนภาษีซื้อที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับกิจการที่ได้รับยกเว้น VAT โดยทั่วไปเป็นภาษีซื้อต้องห้าม ไม่ควรนำไปเครดิตภาษี สำหรับภาษีซื้อที่ใช้ร่วมกัน เช่น ค่าเช่าสำนักงานใหญ่ ค่าสาธารณูปโภค ระบบบัญชี หรือค่าใช้จ่ายบริหารส่วนกลาง อาจต้องปันส่วนตามหลักเกณฑ์ของกรมสรรพากรเรื่องการเฉลี่ยภาษีซื้อ
แนวทางของกรมสรรพากรระบุว่า ภาษีซื้อที่เกิดจากการซื้
อทรัพย์สินหรือรับบริการเพื่อใช้ในกิจการประเภทที่ไม่ต้องเสียภาษีมูลค่าเพิ่ม เป็นภาษีซื้อที่นำไปหักออกจากภาษีขายไม่ได้ และข้อหารือกรมสรรพากรยังยืนยันว่า หากนำภาษีซื้อจากกิจการยกเว้น VAT ไปเครดิตในแบบ ภ.พ.30 จะถือเป็นการนำภาษีซื้อต้องห้ามไปใช้เป็นเครดิตภาษี ซึ่งอาจมีความเสี่ยงเรื่องเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม
ในมุมบัญชี หากภาษีซื้อไม่สามารถเรียกคืนได้ บริษัทไม่ควรบันทึกเป็นลูกหนี้ภาษีซื้อหรือภาษีมูลค่าเพิ่มรอขอคืน แต่ควรรวมเป็นต้นทุนของสินทรัพย์หรือบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายตามลักษณะของรายการ หากบริษัทบันทึกภาษีซื้อที่เครดิตไม่ได้เป็นสินทรัพย์ภาษี อาจทำให้งบการเงินแสดงสินทรัพย์สูงเกินจริง และค่าใช้จ่ายต่ำเกินจริง
สำหรับกิจการที่มีรายได้ผสม บริษัทควรจัดระบบบัญชีให้แยกรายได้ ต้นทุน ค่าใช้จ่าย และภาษีซื้อระหว่างกิจการที่ต้องเสีย VAT กับกิจการที่ได้รับยกเว้น VAT อย่างชัดเจน ควรมีตารางประกอบว่า ภาษีซื้อรายการใดเกี่ยวข้องกับกิจการที่เสีย VAT รายการใดเกี่ยวข้องกับกิจการยกเว้น VAT และรายการใดเป็นค่าใช้จ่ายร่วมที่ต้องปันส่วน หากไม่มีเอกสารแยกที่ชัดเจน อาจมีปัญหาทั้งในการยื่นแบบ ภ.พ.30 การตรวจสอบภาษี และการสอบบัญชี
ในมุมการสอบบัญชี ผู้สอบบัญชีไม่ควรตรวจเพียงว่าใบกำกับภาษีถูกต้องหรือไม่ แต่ต้องพิจารณาด้วยว่าภาษีซื้อนั้น “นำไปเครดิตได้จริงหรือไม่” ขั้นตอนตรวจสอบที่สำคัญ ได้แก่ ทำความเข้าใจลักษณะกิจการ ระบุรายได้ที่ได้รับยกเว้น VAT ทดสอบการจัดประเภทภาษีซื้อ ตรวจวิธีปันส่วนภาษีซื้อ กระทบยอดภาษีซื้อกับแบบ ภ.พ.30 และตรวจว่าภาษีซื้อที่เครดิตไม่ได้ถูกบันทึกเป็นต้นทุนหรือค่าใช้จ่ายอย่างเหมาะสม
โดยสรุป กิจการยกเว้น VAT ต้องระวังไม่ให้นำภาษีซื้อไปเครดิตโดยอัตโนมัติ คำถามสำคัญคือ กิจการได้รับยกเว้น VAT หรือไม่ บริษัทจดทะเบียน VAT หรือไม่ รายการซื้อเกี่ยวข้องกับกิจการที่เสีย VAT กิจการยกเว้น VAT หรือใช้ร่วมกัน ภาษีซื้อนั้นเครดิตได้ เครดิตไม่ได้ หรือต้องปันส่วน การจัดระบบภาษีซื้อที่ดีช่วยลดความเสี่ยงภาษี และทำให้งบการเงินสะท้อนต้นทุนที่แท้จริงของกิจการได้ถูกต้องมากขึ้น
