Geopolitical risk should not remain as a broad statement in the audit planning memorandum. The auditor should translate international conflict, sanctions, trade restrictions, transportation disruption, energy-price volatility, cyber threats, and restrictions on financial transactions into specific risks of material misstatement affecting particular accounts, transactions, estimates, and disclosures.
ISA 315 requires the auditor to understand the entity and its external environment when identifying and assessing risks of material misstatement. Accordingly, the audit team should consider where the entity operates, where its customers and suppliers are located, which currencies it uses, how it transports goods, where it obtains energy and raw materials, and whether it depends heavily on particular countries, financial institutions, or logistics routes. (IAASB)
A conflict between the United States and Iran provides a useful example. Even if an audited company has no subsidiary, customer, or supplier in either country, the conflict may still affect the company through disruption to commercial shipping around the Strait of Hormuz, higher freight and insurance costs, changing energy prices, sanctions, delayed deliveries, foreign exchange volatility, and uncertainty over the availability of raw materials. Recent disruptions and attacks on merchant shipping in the area demonstrate how a military conflict can quickly become a supply-chain and financial reporting issue for businesses in other countries. (International Maritime Organization)
For audit planning, the auditor should first identify the entity’s direct and indirect exposure. Direct exposure may include assets, operations, employees, cash, customers, suppliers, or contracts located in the affected region. Indirect exposure may arise where a major supplier purchases raw materials from the region, goods must pass through an affected shipping route, the company depends on oil or petrochemical products, or customers are affected by banking and currency restrictions.
For example, assume a Thai manufacturer imports petrochemical raw materials, purchases goods in U.S. dollars, uses shipping routes through the Middle East, and sells products to customers in several countries. A U.S.–Iran conflict may delay raw materials, increase energy and transportation costs, disrupt production, reduce customer demand, and place pressure on cash flow. The auditor should not automatically conclude that the matter is immaterial simply because the company has no operation in Iran or the United States.
The original audit risk assessment should be updated as the situation develops. The auditor should ask management to prepare an exposure analysis covering major suppliers, customers, shipping routes, inventory in transit, purchase commitments, insurance coverage, financing arrangements, foreign currencies, and sanctions-sensitive counterparties. This analysis should be compared with purchase data, customer listings, contracts, shipping documents, budgets, board minutes, management accounts, and reliable external information.
Inventory is often one of the first areas affected. Goods may remain at ports, be held on vessels, be rerouted, incur additional freight and insurance costs, or arrive too late for production or customer delivery. The auditor should inspect bills of lading, shipping confirmations, purchase terms, insurance documents, warehouse receipts, logistics reports, and subsequent delivery records. Cut-off testing should determine when control of goods in transit passed to the entity and whether inventory and related liabilities were recorded in the correct period.
The auditor should also evaluate whether inventory remains recoverable. Higher transportation and production costs may increase inventory cost, while cancelled orders, lower demand, production interruption, or product deterioration may reduce net realisable value. Relevant procedures may include comparing cost with subsequent selling prices, reviewing current purchase and sales contracts, testing inventory ageing, inspecting damaged or slow-moving goods, and evaluating management’s assumptions about future demand. IAS 2 requires inventory to be measured at the lower of cost and net realisable value.
Trade receivables may become more difficult to collect if customers face business disruption, banking restrictions, currency controls, liquidity problems, or difficulties making international payments. The auditor should inspect subsequent cash receipts, overdue balances, correspondence with customers, revised credit limits, disputes, and payment arrangements. Management’s expected credit loss calculation should incorporate current conditions and reasonable forward-looking information rather than relying solely on historical default rates, as required under IFRS 9.
Property, plant and equipment, goodwill, and other non-financial assets may show impairment indicators if the entity cannot operate at normal capacity, loses access to important markets, cannot obtain raw materials, or experiences significant cost increases. The auditor should challenge forecasts used in impairment testing, including sales volumes, production capacity, raw material prices, exchange rates, profit margins, discount rates, recovery periods, and terminal growth assumptions. Sensitivity analysis may be necessary where relatively small changes in assumptions could cause an impairment. IAS 36 requires assets to be written down where their carrying amount exceeds their recoverable amount.
Going concern may become a central audit issue where disruption causes prolonged production stoppages, loss of major customers, inability to obtain raw materials, higher financing needs, or possible breach of loan covenants. The auditor should test management’s cash-flow forecasts under more than one scenario rather than relying only on the base case. Scenarios may include prolonged transport disruption, higher energy prices, delayed collections, lower sales volumes, and reduced access to credit.
Management’s mitigating plans must be supported by evidence. If management plans to use alternative suppliers, the auditor should inspect quotations, contracts, capacity information, quality assessments, and expected lead times. If management expects financial support from shareholders or lenders, the auditor should examine written commitments, the financial capacity of the supporting party, covenant waivers, and subsequent funding. A statement that management “expects conditions to improve” is not sufficient audit evidence. ISA 570 requires the auditor to evaluate management’s going-concern assessment and the feasibility of plans to address adverse conditions. (IAASB)
Contracts should also receive greater attention. The conflict may activate force majeure clauses, cancellation rights, minimum purchase commitments, price-adjustment clauses, delivery penalties, guarantees, or insurance claims. The auditor should inspect significant contracts and, where necessary, obtain advice or confirmation from legal counsel. The accounting implications may include provisions, contingent liabilities, onerous contracts, impairment, or additional disclosures.
Sanctions and restrictions on international transactions may create another audit risk. Payments could be frozen, banks may refuse to process transactions, counterparties may become restricted, and licences or contracts may no longer be usable.
The auditor should understand management’s compliance process, inspect sanctions screening controls, review rejected or delayed payments, and evaluate whether fines, provisions, contract losses, or disclosures may be required.
Foreign exchange volatility can affect receivables, payables, borrowings, derivatives, purchase commitments, and forecast cash flows. Audit procedures may include testing exchange rates, inspecting hedging contracts, recalculating derivative valuations, reviewing margin requirements, checking subsequent settlements, and assessing whether foreign currency exposures are appropriately disclosed.
Geopolitical conflict can also increase fraud risk. Management may face pressure to meet budgets, avoid covenant breaches, conceal losses, defer impairment, overstate inventory, accelerate revenue recognition, or use overly optimistic forecasts. The auditor should increase attention to management override, manual journal entries, unusual period-end transactions, changes in estimates, and inconsistencies between management forecasts and external evidence.
The timing of the event is important. If the conflict arises after the reporting date but before the auditor’s report, the auditor should determine whether it provides evidence about conditions existing at the reporting date or represents a new condition arising afterward. A non-adjusting event may still require disclosure when its effect is material. For reporting dates occurring while the conflict and disruptions already exist, the financial effects should generally be reflected in relevant measurements and estimates rather than addressed only through subsequent-event disclosure.
The auditor should continue subsequent-event procedures until the date of the auditor’s report. This may include reading updated board minutes, inspecting recent management accounts, reviewing new financing arrangements, examining subsequent collections and payments, evaluating changes in supply contracts, and discussing developments with management and those charged with governance. ISA 560 addresses the auditor’s responsibilities for events occurring between the financial statement date and the date of the auditor’s report. (IAASB)
The engagement strategy may also require changes in staffing and timing. Greater involvement from the engagement partner and experienced team members may be needed, together with specialists in valuation, treasury, taxation, law, information technology, or sanctions compliance. The audit team may need to perform more work closer to the reporting date, obtain more evidence from external sources, increase sensitivity testing, and communicate significant developments to the audit committee earlier than originally planned.
If disruption prevents the auditor from obtaining evidence regarding inventory, receivables, cash, contracts, or overseas operations, alternative procedures should be designed. These may include external confirmations, inspection of subsequent transactions, third-party logistics information, insurance records, legal confirmations, and remote observation procedures. If sufficient appropriate evidence cannot be obtained, the auditor must evaluate whether the limitation affects the audit opinion.
Financial statement disclosures should be specific to the entity. Generic statements that “global uncertainty may affect the business” may not be sufficient where the company has significant exposure. Disclosures may need to explain affected supply chains, concentration of suppliers or customers, liquidity pressures, restrictions on cash, significant judgements, sensitivity of estimates, impairment exposure, and material uncertainty related to going concern.
In summary, a U.S.–Iran conflict could affect an audit even when the entity has no direct operation in either country. The effect may arise through shipping, energy prices, insurance, suppliers, customers, currencies, financing, sanctions, and market demand. The auditor should convert these developments into specific risks, update the audit strategy, design procedures for the affected balances and disclosures, and continue reassessing the situation until the auditor’s report is issued.
ความเสี่ยงด้านภูมิรัฐศาสตร์ไม่ควรถูกระบุไว้เพียงว่าเป็น “ความเสี่ยงทางธุรกิจทั่วไป” ในเอกสารวางแผนงานสอบบัญชี ผู้สอบบัญชีต้องวิเคราะห์ต่อว่าความขัดแย้งระหว่างประเทศ มาตรการคว่ำบาตร ข้อจำกัดทางการค้า การหยุดชะงักของการขนส่ง ความผันผวนของราคาพลังงาน ภัยคุกคามทางไซเบอร์ และข้อจำกัดในการโอนเงิน อาจทำให้รายการบัญชี ประมาณการ และการเปิดเผยข้อมูลใดแสดงข้อมูลที่ขัดต่อข้อเท็จจริงอันเป็นสาระสำคัญ
มาตรฐานการสอบบัญชี รหัส 315 กำหนดให้ผู้สอบบัญชีทำความเข้าใจกิจการและสภาพแวดล้อมภายนอกเพื่อนำไปใช้ระบุและประเมินความเสี่ยง ผู้สอบบัญชีจึงควรพิจารณาว่ากิจการดำเนินงานในประเทศใด ลูกค้าและผู้ขายตั้งอยู่ที่ใด ใช้สกุลเงินใด ขนส่งสินค้าผ่านเส้นทางใด จัดหาวัตถุดิบและพลังงานจากแหล่งใด และพึ่งพาประเทศ ธนาคาร หรือคู่ค้ารายใดมากเป็นพิเศษ (IAASB)
ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านเป็นตัวอย่างที่ช่วยให้เห็นภาพชัดเจน แม้บริษัทที่ถูกตรวจสอบจะไม่มีบริษัทลูก ลูกค้า หรือผู้ขายในสองประเทศดังกล่าวโดยตรง แต่ก็อาจได้รับผลกระทบจากปัญหาการเดินเรือบริเวณช่องแคบฮอร์มุซ ค่าขนส่งและเบี้ยประกันที่สูงขึ้น ราคาพลังงานที่ผันผวน การส่งมอบสินค้าล่าช้า มาตรการคว่ำบาตร ความผันผวนของค่าเงิน และความไม่แน่นอนในการจัดหาวัตถุดิบ เหตุการณ์ที่กระทบเรือพาณิชย์ในพื้นที่แสดงให้เห็นว่าความขัดแย้งทางทหารสามารถกลายเป็นปัญหาด้านห่วงโซ่อุปทานและการรายงานทางการเงินของกิจการในประเทศอื่นได้อย่างรวดเร็ว (International Maritime Organization)
ในขั้นวางแผน ผู้สอบบัญชีควรระบุทั้งความเสี่ยงทางตรงและทางอ้อม ความเสี่ยงทางตรงอาจเกิดจากสินทรัพย์ โรงงาน พนักงาน เงินฝาก ลูกค้า ผู้ขาย หรือสัญญาที่อยู่ในพื้นที่ได้รับผลกระทบ ส่วนความเสี่ยงทางอ้อมอาจเกิดจากผู้ขายหลักที่ซื้อวัตถุดิบจากภูมิภาคดังกล่าว สินค้าที่ต้องผ่านเส้นทางเดินเรือที่มีปัญหา การพึ่งพาน้ำมันหรือผลิตภัณฑ์ปิโตรเคมี หรือการขายสินค้าให้ลูกค้าที่ได้รับผลกระทบจากข้อจำกัดด้านธนาคารและเงินตรา
ตัวอย่างเช่น บริษัทผู้ผลิตในประเทศไทยนำเข้าวัตถุดิบปิโตรเคมี ซื้อสินค้าเป็นเงินดอลลาร์สหรัฐ ใช้เส้นทางขนส่งผ่านตะวันออกกลาง และขายสินค้าไปหลายประเทศ ความขัดแย้งอาจทำให้วัตถุดิบมาถึงล่าช้า ต้นทุนพลังงานและค่าขนส่งสูงขึ้น การผลิตหยุดชะงัก ความต้องการของลูกค้าลดลง และกระแสเงินสดตึงตัว ผู้สอบบัญชีไม่ควรสรุปว่าเรื่องนี้ไม่มีสาระสำคัญเพียงเพราะกิจการไม่มีการดำเนินงานในสหรัฐฯ หรืออิหร่านโดยตรง
การประเมินความเสี่ยงเดิมต้องได้รับการปรับปรุงตามสถานการณ์ ผู้สอบบัญชีควรขอให้ฝ่ายบริหารจัดทำการวิเคราะห์ความเสี่ยงที่ครอบคลุมผู้ขายหลัก ลูกค้ารายสำคัญ เส้นทางขนส่ง สินค้าระหว่างทาง ภาระผูกพันตามสัญญาซื้อ ประกันภัย แหล่งเงินทุน สกุลเงิน และคู่ค้าที่อาจได้รับผลจากมาตรการคว่ำบาตร จากนั้นจึงนำข้อมูลดังกล่าวไปเปรียบเทียบกับข้อมูลการซื้อ รายชื่อลูกค้า สัญญา เอกสารขนส่ง งบประมาณ รายงานการประชุม งบภายใน และข้อมูลจากแหล่งภายนอกที่น่าเชื่อถือ
สินค้าคงเหลือมักเป็นรายการแรกที่ได้รับผลกระทบ สินค้าอาจค้างอยู่ที่ท่าเรือ อยู่บนเรือนานกว่าปกติ ต้องเปลี่ยนเส้นทาง มีค่าขนส่งและประกันเพิ่มขึ้น หรือมาถึงไม่ทันใช้ในการผลิตและส่งมอบให้ลูกค้า ผู้สอบบัญชีควรตรวจใบตราส่งสินค้า หนังสือยืนยันจากบริษัทขนส่ง เงื่อนไขการซื้อขาย เอกสารประกันภัย ใบรับสินค้า รายงานจากผู้ให้บริการขนส่ง และหลักฐานการรับสินค้าภายหลังวันสิ้นงวด
การตรวจสอบการตัดยอดซื้อและสินค้าระหว่างทางมีความสำคัญ เพราะต้องพิจารณาว่ากิจการได้รับการควบคุมสินค้าเมื่อใด และควรบันทึกสินค้ากับเจ้าหนี้ในงวดใด การที่สินค้ายังเดินทางมาไม่ถึงคลังไม่ได้หมายความว่ากิจการยังไม่มีกรรมสิทธิ์หรือภาระผูกพันเสมอไป ผู้สอบบัญชีจึงต้องตรวจเงื่อนไขการส่งมอบและหลักฐานประกอบ ไม่ควรดูเฉพาะวันที่รับสินค้าเข้าคลัง
ผู้สอบบัญชีต้องประเมินด้วยว่าสินค้าคงเหลือยังสามารถเรียกคืนมูลค่าได้หรือไม่ ค่าขนส่งและต้นทุนการผลิตที่เพิ่มขึ้นอาจทำให้ต้นทุนสินค้าสูงขึ้น ขณะที่คำสั่งซื้อที่ถูกยกเลิก ความต้องการที่ลดลง การหยุดผลิต หรือสินค้าที่เสื่อมสภาพอาจทำให้มูลค่าสุทธิที่จะได้รับลดลง วิธีตรวจสอบอาจรวมถึงการเปรียบเทียบต้นทุนกับราคาขายภายหลังวันสิ้นงวด การตรวจสัญญาซื้อขายปัจจุบัน การวิเคราะห์อายุสินค้า การตรวจสภาพสินค้าชำรุดหรือเคลื่อนไหวช้า และการประเมินสมมติฐานเรื่องความต้องการในอนาคต
ลูกหนี้การค้าอาจเรียกเก็บได้ยากขึ้น หากลูกค้าประสบปัญหาการดำเนินงาน ขาดสภาพคล่อง ถูกจำกัดการใช้บริการธนาคาร หรือไม่สามารถโอนเงินระหว่างประเทศได้ ผู้สอบบัญชีควรตรวจสอบการรับชำระเงินภายหลังวันสิ้นงวด ลูกหนี้ค้างชำระ หนังสือโต้ตอบกับลูกค้า การแก้ไขวงเงินสินเชื่อ ข้อพิพาท และแผนการชำระหนี้ การคำนวณผลขาดทุนด้านเครดิตควรรวมสภาวการณ์ปัจจุบันและข้อมูลคาดการณ์ในอนาคตที่สมเหตุสมผล ไม่ใช่อาศัยเพียงอัตราการผิดนัดในอดีต
ที่ดิน อาคาร อุปกรณ์ ค่าความนิยม และสินทรัพย์อื่นอาจมีข้อบ่งชี้การด้อยค่า หากกิจการไม่สามารถเดินเครื่องได้ตามปกติ สูญเสียตลาดสำคัญ ขาดวัตถุดิบ หรือต้นทุนเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ ผู้สอบบัญชีควรท้าทายประมาณการกระแสเงินสด ปริมาณขาย อัตราการใช้กำลังการผลิต ราคาวัตถุดิบ อัตราแลกเปลี่ยน อัตรากำไร อัตราคิดลด ระยะเวลาฟื้นตัว และอัตราการเติบโตในระยะยาว รวมถึงพิจารณาการวิเคราะห์ความอ่อนไหวเมื่อการเปลี่ยนแปลงของสมมติฐานเพียงเล็กน้อยอาจทำให้ต้องรับรู้การด้อยค่า
การดำเนินงานต่อเนื่องอาจกลายเป็นประเด็นสำคัญ หากปัญหาทำให้โรงงานหยุดผลิตเป็นเวลานาน ไม่สามารถจัดหาวัตถุดิบ สูญเสียลูกค้ารายใหญ่ ต้องใช้เงินทุนหมุนเวียนเพิ่ม หรือเสี่ยงผิดเงื่อนไขเงินกู้ ผู้สอบบัญชีควรตรวจประมาณการกระแสเงินสดภายใต้หลายสถานการณ์ ไม่ใช่พิจารณาเฉพาะกรณีพื้นฐานของฝ่ายบริหาร สถานการณ์ที่ใช้ทดสอบอาจรวมถึงการขนส่งหยุดชะงักเป็นเวลานาน ราคาพลังงานเพิ่มขึ้น การเก็บเงินจากลูกค้าล่าช้า ยอดขายลดลง และการเข้าถึงสินเชื่อมีข้อจำกัด
แผนแก้ไขของฝ่ายบริหารต้องมีหลักฐานรองรับ หากฝ่ายบริหารระบุว่าจะเปลี่ยนไปใช้ผู้ขายรายใหม่ ผู้สอบบัญชีควรตรวจใบเสนอราคา สัญญา กำลังการผลิต คุณภาพสินค้า และระยะเวลาส่งมอบของผู้ขายดังกล่าว หากคาดว่าจะได้รับเงินสนับสนุนจากผู้ถือหุ้นหรือเจ้าหนี้ ควรตรวจหนังสือยืนยัน ความสามารถทางการเงินของผู้สนับสนุน การผ่อนผันเงื่อนไขเงินกู้ และเงินที่ได้รับจริงภายหลังวันสิ้นงวด การระบุเพียงว่า “คาดว่าสถานการณ์จะดีขึ้น” ไม่ใช่หลักฐานการสอบบัญชีที่เพียงพอ มาตรฐานการสอบบัญชี รหัส 570 กำหนดให้ผู้สอบบัญชีประเมินการประเมินเรื่องการดำเนินงานต่อเนื่องของฝ่ายบริหารและความเป็นไปได้ของแผนบรรเทาผลกระทบ (IAASB)
สัญญาสำคัญควรได้รับการตรวจสอบเพิ่มขึ้น เพราะเหตุการณ์อาจทำให้เกิดการใช้เงื่อนไขเหตุสุดวิสัย สิทธิบอกเลิกสัญญา ข้อกำหนดซื้อขั้นต่ำ การปรับราคา ค่าปรับจากการส่งมอบล่าช้า การค้ำประกัน หรือการเรียกร้องค่าสินไหม ผู้สอบบัญชีอาจต้องหารือกับที่ปรึกษากฎหมายเพื่อพิจารณาว่าสัญญายังคงมีผลบังคับใช้หรือไม่ และต้องรับรู้ประมาณการหนี้สิน หนี้สินที่อาจเกิดขึ้น สัญญาที่สร้างภาระ หรือเปิดเผยข้อมูลเพิ่มเติมหรือไม่
มาตรการคว่ำบาตรและข้อจำกัดในการทำธุรกรรมระหว่างประเทศอาจทำให้เงินถูกระงับ ธนาคารปฏิเสธการจ่ายเงิน คู่ค้ากลายเป็นบุคคลที่ถูกจำกัด หรือบริษัทไม่สามารถปฏิบัติตามสัญญาได้ ผู้สอบบัญชีควรทำความเข้าใจกระบวนการตรวจสอบคู่ค้าของกิจการ ตรวจการควบคุมเกี่ยวกับรายชื่อบุคคลที่ถูกคว่ำบาตร วิเคราะห์รายการจ่ายเงินที่ถูกปฏิเสธหรือล่าช้า และพิจารณาผลกระทบต่อค่าปรับ ประมาณการหนี้สิน ความเสียหายตามสัญญา และการเปิดเผยข้อมูล
ความผันผวนของค่าเงินอาจกระทบลูกหนี้ เจ้าหนี้ เงินกู้ ตราสารอนุพันธ์ ภาระผูกพันซื้อสินค้า และประมาณการกระแสเงินสด วิธีตรวจสอบอาจรวมถึงการทดสอบอัตราแลกเปลี่ยน ตรวจสัญญาป้องกันความเสี่ยง คำนวณมูลค่าตราสารอนุพันธ์ใหม่ ตรวจหลักประกันที่ต้องวางเพิ่ม และตรวจการรับหรือจ่ายชำระภายหลังวันสิ้นงวด
ความกดดันจากเหตุการณ์ดังกล่าวยังอาจเพิ่มความเสี่ยงทุจริต ผู้บริหารอาจถูกกดดันให้ทำกำไรตามเป้าหมาย หลีกเลี่ยงการผิดเงื่อนไขเงินกู้ ปกปิดผลขาดทุน ชะลอการรับรู้การด้อยค่า เพิ่มมูลค่าสินค้าคงเหลือ รับรู้รายได้เร็วเกินไป หรือจัดทำประมาณการที่มองโลกในแง่ดี ผู้สอบบัญชีควรเพิ่มความระมัดระวังต่อการแทรกแซงการควบคุมโดยผู้บริหาร รายการบันทึกบัญชีด้วยมือ รายการผิดปกติปลายงวด การเปลี่ยนแปลงประมาณการ และความไม่สอดคล้องระหว่างประมาณการของผู้บริหารกับหลักฐานภายนอก
ช่วงเวลาที่เหตุการณ์เกิดขึ้นมีผลต่อการบัญชี หากความขัดแย้งเกิดขึ้นหลังวันสิ้นงวดแต่ก่อนวันที่ในรายงานของผู้สอบบัญชี ต้องพิจารณาว่าเหตุการณ์ดังกล่าวให้หลักฐานเพิ่มเติมเกี่ยวกับเงื่อนไขที่มีอยู่ ณ วันสิ้นงวด หรือเป็นเงื่อนไขใหม่ที่เกิดขึ้นภายหลัง แม้เป็นเหตุการณ์ที่ไม่ต้องปรับปรุงตัวเลข แต่หากมีสาระสำคัญก็อาจต้องเปิดเผยข้อมูล ส่วนงบการเงินที่มีวันสิ้นงวดอยู่ในช่วงที่ผลกระทบเกิดขึ้นแล้ว ต้องนำผลกระทบไปสะท้อนในการวัดมูลค่าและประมาณการที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรเปิดเผยเป็นเหตุการณ์ภายหลังวันสิ้นงวดเพียงอย่างเดียว
ผู้สอบบัญชีต้องติดตามเหตุการณ์ภายหลังวันสิ้นงวดจนถึงวันที่ในรายงาน วิธีตรวจสอบอาจรวมถึงการอ่านรายงานการประชุมล่าสุด การตรวจงบภายใน การทบทวนแหล่งเงินทุนใหม่ การตรวจการรับและจ่ายเงินภายหลังวันสิ้นงวด การตรวจสัญญาที่แก้ไขใหม่ และการหารือกับผู้บริหารและผู้มีหน้าที่กำกับดูแล มาตรฐานการสอบบัญชี รหัส 560 กำหนดหน้าที่ของผู้สอบบัญชีต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นระหว่างวันสิ้นงวดกับวันที่ในรายงานของผู้สอบบัญชี (IAASB)
กลยุทธ์การสอบบัญชีอาจต้องปรับด้านบุคลากรและช่วงเวลาการตรวจสอบ ผู้สอบบัญชีที่รับผิดชอบงานและบุคลากรที่มีประสบการณ์อาจต้องเข้ามามีส่วนร่วมมากขึ้น รวมถึงอาจต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญด้านการประเมินมูลค่า การบริหารเงิน ภาษี กฎหมาย เทคโนโลยีสารสนเทศ หรือการปฏิบัติตามมาตรการคว่ำบาตร ทีมตรวจสอบอาจต้องดำเนินงานใกล้วันสิ้นงวดมากขึ้น ขอหลักฐานจากภายนอกเพิ่ม ทดสอบความอ่อนไหวของประมาณการ และสื่อสารประเด็นสำคัญกับคณะกรรมการตรวจสอบเร็วกว่าที่วางแผนไว้เดิม
หากสถานการณ์ทำให้ไม่สามารถตรวจสอบสินค้า ลูกหนี้ เงินสด สัญญา หรือกิจการในต่างประเทศได้ ผู้สอบบัญชีต้องออกแบบวิธีตรวจสอบทดแทน เช่น การขอคำยืนยันจากบุคคลภายนอก การตรวจรายการที่เกิดขึ้นภายหลัง การใช้ข้อมูลจากบริษัทขนส่ง เอกสารประกันภัย หนังสือยืนยันจากทนายความ หรือการสังเกตการณ์ผ่านระบบทางไกล หากยังไม่สามารถได้หลักฐานที่เหมาะสมอย่างเพียงพอ ต้องพิจารณาผลกระทบต่อความเห็นในรายงานของผู้สอบบัญชี
การเปิดเผยข้อมูลควรเฉพาะเจาะจงกับกิจการ ข้อความทั่วไปว่า “สถานการณ์โลกอาจกระทบธุรกิจ” อาจไม่เพียงพอหากบริษัทมีความเสี่ยงอย่างมีนัยสำคัญ งบการเงินอาจต้องอธิบายห่วงโซ่อุปทานที่ได้รับผลกระทบ การกระจุกตัวของผู้ขายหรือลูกค้า ความเสี่ยงด้านสภาพคล่อง ข้อจำกัดในการใช้เงินสด ดุลยพินิจสำคัญ ความอ่อนไหวของประมาณการ ความเสี่ยงการด้อยค่า และความไม่แน่นอนเกี่ยวกับการดำเนินงานต่อเนื่อง
โดยสรุป ความขัดแย้งระหว่างสหรัฐฯ กับอิหร่านสามารถกระทบงานสอบบัญชีได้ แม้กิจการไม่มีการดำเนินงานโดยตรงในสองประเทศดังกล่าว ผลกระทบอาจส่งผ่านเส้นทางเดินเรือ ราคาพลังงาน ประกันภัย ผู้ขาย ลูกค้า ค่าเงิน แหล่งเงินทุน มาตรการคว่ำบาตร และความต้องการของตลาด ผู้สอบบัญชีต้องแปลงเหตุการณ์เหล่านี้ให้เป็นความเสี่ยงการสอบบัญชีที่เฉพาะเจาะจง ปรับกลยุทธ์และแผนงาน ออกแบบวิธีตรวจสอบสำหรับรายการที่ได้รับผลกระทบ และติดตามสถานการณ์อย่างต่อเนื่องจนถึงวันที่ในรายงานของผู้สอบบัญชี
IAASB — ISA 315 (Revised 2019), Identifying and Assessing the Risks of Material Misstatement. (IAASB)IAASB — ISA 540 (Revised), Auditing Accounting Estimates and Related Disclosures.IAASB — ISA 560, Subsequent Events. (IAASB)IAASB — ISA 570, Going Concern, and ISA 570 (Revised 2024). (IAASB)IFRS Foundation — IAS 2 Inventories, IAS 10 Events after the Reporting Period, IAS 36 Impairment of Assets, IAS 37 Provisions, Contingent Liabilities and Contingent Assets, and IFRS 9 Financial Instruments.International Maritime Organization — Middle East and Strait of Hormuz shipping developments. (International Maritime Organization)Reuters — Shipping and commercial traffic disruption arising from the U.S.–Iran conflict. (Reuters)
