The Clearly Trivial Threshold is the amount below which identified misstatements ordinarily do not need to be accumulated in the audit summary because the auditor expects that such items, individually and in aggregate, would clearly have no material effect on the financial statements.
ISA 450 requires the auditor to accumulate misstatements identified during the audit unless they are clearly trivial. However, “clearly trivial” does not mean merely “not material.” A clearly trivial item must be of a distinctly smaller magnitude or different nature from a material misstatement and must be clearly inconsequential when considered by amount, nature, and circumstances. If there is uncertainty about whether an item is clearly trivial, the auditor should treat it as not clearly trivial and accumulate it for evaluation.
The threshold also serves a different purpose from overall materiality and performance materiality. Overall materiality is used to evaluate whether the financial statements as a whole are materially misstated. Performance materiality is set below overall materiality and is used to design audit procedures and address aggregation risk. The Clearly Trivial Threshold is a much lower administrative threshold used to determine which detected differences should be recorded in the summary of audit misstatements.
Auditing standards do not prescribe a fixed percentage for determining the threshold. The amount must therefore be established through professional judgment and should be documented as part of the audit planning process. An audit firm may use a percentage of overall materiality as an initial reference point, but that percentage must not be applied mechanically. The final amount should reflect the size and complexity of the entity, the assessed risks, the expected number of misstatements, the quality of accounting records, and the likelihood that small errors may accumulate.
For illustration, if overall materiality is Baht 5 million, the auditor might initially consider a Clearly Trivial Threshold of Baht 250,000, representing 5% of overall materiality. This is only an example and not a requirement of ISA 450. For a high-risk engagement, an entity with weak accounting records, or a business with a large volume of transactions, the auditor may determine a lower threshold because numerous small errors could accumulate to a significant amount.
Conversely, the threshold should not be increased merely to reduce audit documentation or the number of differences communicated to management. An excessively high threshold may cause the audit team to overlook recurring errors, control deficiencies, management bias, or patterns that indicate a wider problem.
Qualitative factors must always be considered. A difference below the numerical threshold should not automatically be ignored if it relates to suspected fraud, management override, related-party transactions, directors’ remuneration, breaches of laws or loan covenants, regulatory requirements, sensitive disclosures, or an intentional attempt to achieve a profit target. A small error may also be important if it changes a loss into a profit, affects a key performance measure, or indicates a systematic error affecting many transactions.
For example, an individual calculation error of Baht 20,000 may appear clearly trivial. However, if the same error occurs in thousands of sales invoices, the projected total may be material. Similarly, a small unrecorded related-party transaction may be significant because of its nature and disclosure implications rather than its amount.
The threshold should be determined during planning but reconsidered throughout the audit. If overall materiality is revised, the Clearly Trivial Threshold should also be reassessed. The auditor may also need to reduce the threshold if more misstatements are identified than expected, accounting records prove less reliable, or the accumulated differences suggest a systematic weakness.
The audit documentation should explain the amount selected, its relationship to overall materiality, the qualitative considerations applied, and any subsequent revision. The engagement team should also receive clear instructions that items involving fraud, regulatory non-compliance, related parties, or sensitive disclosures must be reported regardless of amount.
In summary, an appropriate Clearly Trivial Threshold should be significantly lower than overall materiality, supported by professional judgment, and adjusted for the risk and circumstances of the engagement. It is a tool for managing the accumulation of audit differences, not a tolerance allowing management to make errors below a specified amount. When the auditor is uncertain whether an item is clearly inconsequential, it should be accumulated and evaluated.
Clearly Trivial Threshold คือจำนวนเงินที่ผู้สอบบัญชีกำหนดไว้เพื่อใช้พิจารณาว่า ผลต่างที่ตรวจพบรายการใดมีขนาดเล็กอย่างชัดเจนจนไม่จำเป็นต้องรวบรวมไว้ในตารางสรุปผลต่างจากการสอบบัญชี เนื่องจากผู้สอบบัญชีคาดว่ารายการดังกล่าวทั้งแยกรายการและรวมกันแล้วจะไม่มีผลอย่างมีสาระสำคัญต่องบการเงิน
ISA 450 กำหนดให้ผู้สอบบัญชีรวบรวมผลต่างที่ตรวจพบระหว่างการสอบบัญชี ยกเว้นผลต่างที่เล็กน้อยอย่างชัดเจน อย่างไรก็ตาม คำว่า “เล็กน้อยอย่างชัดเจน” ไม่ได้มีความหมายเหมือนกับคำว่า “ไม่มีสาระสำคัญ” แต่ต้องเป็นรายการที่มีขนาดเล็กกว่าระดับความมีสาระสำคัญอย่างเห็นได้ชัด และไม่มีนัยสำคัญทั้งเมื่อพิจารณาจากจำนวนเงิน ลักษณะ และสถานการณ์ หากผู้สอบบัญชียังมีข้อสงสัยว่ารายการนั้นเล็กน้อยอย่างชัดเจนหรือไม่ ต้องถือว่ารายการดังกล่าวไม่ใช่รายการเล็กน้อยและควรรวบรวมไว้เพื่อประเมินผล
เกณฑ์นี้มีวัตถุประสงค์ต่างจากความมีสาระสำคัญสำหรับงบการเงินโดยรวมและความมีสาระสำคัญในการปฏิบัติงาน ความมีสาระสำคัญสำหรับงบการเงินโดยรวมใช้ประเมินว่างบการเงินทั้งชุดขัดต่อข้อเท็จจริงอย่างมีสาระสำคัญหรือไม่ ส่วนความมีสาระสำคัญในการปฏิบัติงานใช้ในการออกแบบวิธีตรวจสอบและลดความเสี่ยงจากผลต่างหลายรายการรวมกัน ขณะที่ Clearly Trivial Threshold เป็นเกณฑ์ที่ต่ำกว่ามาก ใช้เพื่อบริหารจัดการว่าผลต่างใดควรถูกบันทึกไว้ในตารางสรุปผลต่างจากการสอบบัญชี
มาตรฐานการสอบบัญชีไม่ได้กำหนดอัตราร้อยละตายตัว ผู้สอบบัญชีจึงต้องกำหนดจำนวนเงินโดยใช้ดุลยพินิจเยี่ยงผู้ประกอบวิชาชีพ และบันทึกเหตุผลไว้ในกระดาษทำการ สำนักงานสอบบัญชีอาจใช้อัตราร้อยละของความมีสาระสำคัญโดยรวมเป็นจุดเริ่มต้น แต่ไม่ควรนำอัตราดังกล่าวมาใช้โดยอัตโนมัติ โดยต้องพิจารณาขนาดและความซับซ้อนของกิจการ ระดับความเสี่ยง จำนวนผลต่างที่คาดว่าจะพบ คุณภาพของระบบบัญชี และโอกาสที่ผลต่างขนาดเล็กจำนวนมากจะรวมกันจนมีสาระสำคัญ
ตัวอย่างเช่น หากความมีสาระสำคัญสำหรับงบการเงินโดยรวมเท่ากับ 5 ล้านบาท ผู้สอบบัญชีอาจพิจารณาเบื้องต้นให้ Clearly Trivial Threshold เท่ากับ 250,000 บาท หรือ 5% ของความมีสาระสำคัญโดยรวม ตัวเลขนี้เป็นเพียงตัวอย่าง ไม่ใช่อัตราที่ ISA 450 กำหนด หากเป็นกิจการที่มีความเสี่ยงสูง ระบบบัญชีอ่อนแอ หรือมีรายการค้าจำนวนมาก ผู้สอบบัญชีอาจกำหนดเกณฑ์ต่ำกว่านี้ เพราะผลต่างขนาดเล็กจำนวนมากอาจสะสมจนมีจำนวนสูงได้
ในทางกลับกัน ผู้สอบบัญชีไม่ควรกำหนดเกณฑ์ให้สูงขึ้นเพียงเพื่อลดจำนวนผลต่างที่ต้องบันทึกหรือสื่อสารกับฝ่ายบริหาร เพราะอาจทำให้มองข้ามข้อผิดพลาดที่เกิดซ้ำ ความบกพร่องของการควบคุมภายใน อคติของผู้บริหาร หรือรูปแบบที่สะท้อนปัญหาในวงกว้าง
นอกจากจำนวนเงินแล้ว ต้องพิจารณาปัจจัยเชิงคุณภาพเสมอ ผลต่างที่ต่ำกว่าเกณฑ์ไม่ควรถูกตัดออกโดยอัตโนมัติ หากเกี่ยวข้องกับข้อสงสัยเรื่องการทุจริต การใช้อำนาจผู้บริหารลบล้างการควบคุม รายการกับบุคคลหรือกิจการที่เกี่ยวข้อง ค่าตอบแทนกรรมการ การฝ่าฝืนกฎหมาย การผิดเงื่อนไขเงินกู้ ข้อกำหนดของหน่วยงานกำกับดูแล หรือการเปิดเผยข้อมูลที่มีความอ่อนไหว
ผลต่างขนาดเล็กอาจมีความสำคัญหากทำให้ผลขาดทุนเปลี่ยนเป็นกำไร ช่วยให้กิจการบรรลุเป้าหมายทางการเงิน หรือสะท้อนข้อผิดพลาดที่เกิดขึ้นอย่างเป็นระบบ ตัวอย่างเช่น ข้อผิดพลาดในการคำนวณเพียง 20,000 บาทอาจดูเล็กน้อย แต่หากวิธีคำนวณเดียวกันถูกใช้กับใบแจ้งหนี้หลายพันรายการ ผลต่างรวมอาจมีสาระสำคัญได้ ในทำนองเดียวกัน รายการกับกิจการที่เกี่ยวข้องซึ่งมีจำนวนเงินไม่สูงอาจยังต้องรวบรวมและประเมิน เพราะลักษณะและข้อกำหนดการเปิดเผยข้อมูลมีความสำคัญต่อผู้ใช้งบการเงิน
ผู้สอบบัญชีควรกำหนด Clearly Trivial Threshold ในขั้นวางแผน แต่ต้องทบทวนตลอดการตรวจสอบ หากมีการเปลี่ยนแปลงความมีสาระสำคัญโดยรวม เกณฑ์ดังกล่าวควรถูกปรับตามด้วย นอกจากนี้ อาจต้องลดเกณฑ์ลงหากพบผลต่างมากกว่าที่คาด ระบบบัญชีไม่น่าเชื่อถือ หรือผลต่างที่พบเริ่มแสดงถึงความผิดพลาดที่เกิดซ้ำ
กระดาษทำการควรระบุจำนวนเงินที่กำหนด ความสัมพันธ์กับความมีสาระสำคัญโดยรวม ปัจจัยเชิงคุณภาพที่นำมาพิจารณา และเหตุผลของการเปลี่ยนแปลงเกณฑ์ ทีมตรวจสอบควรได้รับคำสั่งอย่างชัดเจนด้วยว่า รายการที่เกี่ยวข้องกับการทุจริต กฎหมาย บุคคลที่เกี่ยวข้อง และการเปิดเผยข้อมูลที่อ่อนไหว ต้องรายงานโดยไม่คำนึงถึงจำนวนเงิน
โดยสรุป Clearly Trivial Threshold ที่เหมาะสมควรต่ำกว่าความมีสาระสำคัญโดยรวมอย่างชัดเจน มีเหตุผลรองรับตามความเสี่ยงและลักษณะของงาน และไม่ควรถูกใช้เป็นระดับที่อนุญาตให้กิจการบันทึกบัญชีผิดได้ หากผู้สอบบัญชีไม่มั่นใจว่าผลต่างนั้นเล็กน้อยและไม่มีนัยสำคัญอย่างชัดเจน ควรรวบรวมรายการดังกล่าวไว้และนำไปประเมินในขั้นสรุปผลการสอบบัญชี
