The Federation of Accounting Professions of Thailand has issued the Thai Standard on Auditing for Audits of Financial Statements of Less Complex Entities, or TSA for LCE, under Announcement No. 32/2568. The standard applies to audits of financial statements for periods beginning on or after 15 December 2025. It is an optional standalone auditing standard developed specifically for audits of entities that are less complex when considered as a whole.
TSA for LCE does not replace the full suite of Thai Standards on Auditing and does not create a lower level of audit quality. An audit conducted under TSA for LCE continues to provide reasonable assurance, and the auditor must still exercise professional judgement and professional scepticism, determine materiality, assess risks of material misstatement and obtain sufficient appropriate audit evidence before expressing an opinion.
The main differences relate to the standard’s scope, structure and proportionality. TSA for LCE brings requirements relevant to less complex audits together in one standard and removes matters that are normally associated with listed entities, highly complex transactions or audit circumstances that fall outside its intended scope.
What Is a Less Complex Entity?
A less complex entity is not necessarily a small entity. Likewise, a small entity is not automatically less complex. The auditor must assess the nature and circumstances of the entity as a whole rather than relying only on revenue, assets, employee numbers or the financial-reporting framework used.
An entity that may be suitable for TSA for LCE will often have a straightforward business model, a limited number of business lines or revenue streams, a transparent ownership structure, a centralised finance function, relatively simple transactions, a manageable IT environment and few accounting estimates involving complex models or significant judgement.
A small company may nevertheless be unsuitable if it has complex financial instruments, several foreign subsidiaries, multiple interconnected IT systems, cross-border transactions, complicated contractual arrangements or valuations based on significant unobservable inputs. The FAQ therefore emphasises that the auditor must assess complexity in the context of the entity as a whole.
How Does TSA for LCE Differ from the Full Suite?
1. TSA for LCE has a specific eligibility gateway. The full suite of auditing standards can accommodate engagements across a wide range of complexity. TSA for LCE may be used only where the entity and the engagement fall within its permitted scope. The auditor must consider specific prohibitions, qualitative characteristics and any quantitative criteria established by an authorised body.
Entities for which the standard is prohibited generally include listed or publicly traded entities, entities whose primary functions include taking deposits from the public, entities providing insurance to the public and any other entities excluded by law, regulation or an authorised standard setter. Certain group audits are also excluded.
Eligibility is not merely an administrative matter. If TSA for LCE is used for an engagement that is too complex, the requirements in the standard may not adequately address the risks and circumstances necessary to support the auditor’s opinion.
2. TSA for LCE is one standalone standard. The full suite contains separate standards covering engagement acceptance, quality management, fraud, planning, risk assessment, responses to risk, audit evidence, accounting estimates, group audits and reporting. TSA for LCE brings the requirements relevant to eligible LCE audits together and organises them broadly in the order in which an audit is performed.
This structure reduces the need to navigate numerous separate standards and makes the audit process easier to follow. It does not, however, remove the auditor’s responsibility to comply with all applicable requirements within TSA for LCE.
3. The auditor should not create a hybrid standard. Where TSA for LCE is selected, it should be used as the authoritative auditing framework for the engagement. The auditor may consult the full suite or technical guidance to improve understanding, but should not informally combine selected requirements from both frameworks merely for convenience.
If facts identified during the audit show that the engagement has become too complex, the auditor should assess the need to transition to the full suite and determine what additional work is required. The appropriate response is not to retain TSA for LCE while selectively adding individual requirements from other standards.
4. Certain matters are not included because they normally indicate greater complexity. TSA for LCE does not include the full requirements relating to Key Audit Matters, extensive use of internal audit work or audit strategies significantly dependent on service-organisation auditor reports.
The absence of these requirements does not mean that the matters may simply be ignored. Their presence may indicate that the engagement is outside the intended scope of TSA for LCE.
For example, TSA for LCE does not include Key Audit Matters because listed entities are prohibited from using the standard. An internal audit function does not automatically disqualify an entity, but significant reliance on its work may raise questions about whether the engagement remains less complex. Similarly, straightforward outsourcing such as payroll processing may be consistent with an LCE, but an audit strategy substantially dependent on Type 1 or Type 2 service-organisation reports may be more appropriately addressed under the full suite.
5. Eligibility must be reassessed throughout the audit. A conclusion made during acceptance does not remain valid automatically. The auditor may later discover an unexpectedly complex IT environment, opaque related-party relationships, highly judgemental contracts or complex estimates.
The FAQ requires consideration from the engagement-acceptance stage and continuing assessment during the audit. Audit firms should therefore consider having formal review points at acceptance or continuance and again after the risk-assessment process has been substantially completed.
6. Risk assessment remains essential. TSA for LCE retains a risk-based audit approach. The auditor must understand the entity, its environment, information system and internal control, identify risks at the financial-statement and assertion levels and design appropriate responses.
The standard recognises that LCEs may have owner-management, informal controls and limited segregation of duties. A predominantly substantive approach may sometimes be efficient, but the auditor is not permitted to ignore internal control. Where substantive procedures alone cannot provide sufficient evidence, or where the auditor intends to rely on controls, tests of controls remain necessary.
7. IT considerations have not disappeared. The use of ERP software, SAP, APIs or automation does not automatically prevent the use of TSA for LCE. The auditor must consider the number of systems, the extent of interfaces, customisation, access controls, data reliability and the ability to trace information to source records.
A commercially available system with limited customisation may remain consistent with an LCE. Several interconnected systems, significant automated processing, complex interfaces or restricted access to information may indicate that the engagement is too complex.
8. Audit-evidence requirements remain substantially important. TSA for LCE does not automatically permit smaller samples, fewer external confirmations or the omission of inventory-count attendance. The auditor must continue to determine whether to test an entire population, select specific items or use audit sampling based on risk and materiality.
Information used as audit evidence must be reliable. Unusual fluctuations identified through analytical procedures must be investigated, and audit procedures must be sufficient to address the assessed risks. A shorter standard may make the requirements easier to navigate, but it does not automatically reduce necessary fieldwork.
9. Accounting estimates are permitted, but the overall environment should remain less complex. An LCE may have credit-loss allowances, inventory provisions, employee-benefit estimates or fair values based on observable market information.
A single complex estimate does not necessarily make the entity complex as a whole. The auditor must consider the nature of the estimate, the method, data and assumptions used, estimation uncertainty and its effect on the engagement.
However, several Level 3 fair-value measurements, embedded derivatives, highly interconnected assumptions, long forecast periods or advanced simulation models are strong indicators that TSA for LCE may not be appropriate.
10. Auditor’s experts may still be used. The auditor may use valuation, actuarial, technology or other specialists where necessary. The auditor must evaluate the expert’s competence, capabilities and objectivity and assess the appropriateness of the expert’s methods, assumptions, data and conclusions.
The availability of experts does not turn a highly complex entity into an LCE. If the engagement requires several specialists, multiple sophisticated models and extensive unobservable data, the underlying complexity may indicate that the full suite should be used.
11. Group audits are subject to narrower conditions than under TSA 600. TSA for LCE may be used for a group audit only where the group is genuinely less complex. The group will generally have relatively few entities, similar operating environments, accessible information and people, and a straightforward consolidation process.
Component auditors generally must not perform work for the group audit, except for narrowly limited procedures requiring physical presence, such as attending an inventory count or inspecting original documents. If a component auditor performs a full audit of a subsidiary’s financial information for use by the group auditor, TSA for LCE cannot be used for that group audit.
12. Quality-management requirements are not reduced. TSQM 1 and TSQM 2 continue to apply according to their respective scopes. The engagement partner remains responsible for direction, supervision, review, consultation and the overall quality of the engagement.
An audit firm should not automatically reduce partner or manager time, use less experienced staff or omit an engagement quality review merely because TSA for LCE is used. Proportionality means responding appropriately to the engagement’s nature and risks, not applying a predetermined reduction in resources.
13. Communication and documentation are organised by audit stage. TSA for LCE places communication and documentation requirements within the relevant parts of the audit process. This may make it easier to identify what must be communicated and documented at each stage.
Documentation must still allow an experienced auditor with no previous connection to the engagement to understand the procedures performed, the evidence obtained and the significant judgements made. In addition, the auditor must document the basis for selecting TSA for LCE. Merely stating that the entity is small, family owned or uses TFRS for NPAEs is not sufficient.
14. The auditor’s report provides the same level of assurance but does not include KAM requirements. The report remains a reasonable-assurance audit report. The auditor must still consider modified opinions, emphasis-of-matter paragraphs, other-matter paragraphs, going-concern uncertainties, comparative information and other information where relevant.
The report must clearly identify TSA for LCE as the auditing framework applied. This informs users of the framework used without suggesting that the audit provides a lower level of assurance.
What Has Not Changed?
TSA for LCE does not change the fundamental objective of an audit. The auditor must remain independent, comply with ethical requirements, exercise professional judgement and professional scepticism, assess fraud and error risks and obtain sufficient appropriate evidence.
Management override, revenue-recognition fraud risks, journal-entry testing, related parties and going concern remain important considerations. The fact that an entity is less complex does not mean that its fraud risk is automatically lower or that management explanations can replace corroborating evidence.
Criteria Required Before TSA for LCE Is Used
The first criterion is that the entity must not fall within a prohibited category. The auditor must consider the standard, applicable laws and regulations and the requirements of regulators or other authorised bodies.
The second criterion is that the entity must be less complex based on its overall qualitative characteristics. The auditor should consider the business model, organisational and ownership structure, finance function, IT environment, accounting estimates and group circumstances together.
The third criterion is that quantitative measures must not be used alone. Revenue, assets, employee numbers or the number of group entities may be useful screening indicators, but complexity may arise from contracts, transactions, IT systems, regulation or accounting estimates regardless of size.
Key Matters from the Federation’s FAQ
The Federation’s FAQ clarifies that TSA for LCE is optional. Even where an entity is eligible, the auditor may continue using the full suite. Selection should be based on professional judgement rather than an expectation of lower audit fees or fewer hours.
The assessment must consider the entity as a whole, and satisfying one favourable characteristic is not sufficient. Quantitative thresholds must not be the sole basis for the decision.
Using TFRS for NPAEs does not automatically permit TSA for LCE because the financial-reporting framework used by management and the auditing framework used by the auditor serve different purposes.
The audit firm should establish consistent internal guidance, assess eligibility at acceptance and document the basis for its decision. The assessment must continue throughout the audit.
ERP, APIs and automation do not automatically disqualify an entity, but their actual complexity and effect on financial reporting must be considered.
A subsidiary of a listed company may potentially use TSA for LCE for the audit of its own financial statements if it independently qualifies. However, the audit of the listed parent’s consolidated financial statements remains subject to the full group-audit requirements.
The FAQ does not recommend TSA for LCE for entities preparing for an IPO because they are moving toward public-interest reporting and may face more complex legal, governance and disclosure requirements.
A group audit qualifies only where the group is genuinely less complex and component-auditor involvement remains within the narrowly permitted circumstances.
If an entity ceases to qualify during the audit, the auditor must move to the full suite, communicate the change and assess whether additional work is required. Where TSA for LCE was properly applied in the prior year but is no longer appropriate in the current year, it is generally unnecessary to reaudit opening balances solely because of the change in auditing framework, although TSA 510 and TSA 710 must still be considered.
What Should Audit Firms Prepare?
Audit firms should establish policies defining prohibited entities, qualitative factors, internal screening criteria, approval levels and circumstances requiring technical consultation. Assessment forms should record facts and reasoning rather than only yes-or-no responses.
The firm should require reassessment after risk assessment and after significant events such as acquisitions, restructurings, ERP implementation, new financial instruments or overseas expansion.
A transition plan should address engagement-letter amendments, communication with management and those charged with governance, revisions to the audit plan, additional procedures and resource allocation where the engagement must move to the full suite.
Audit fees and time budgets should not assume that TSA for LCE automatically reduces working hours by a fixed percentage. Efficiency may arise from a clearer and more proportionate standard, but procedures still depend on risk, record quality, data readiness and the competence of the audit team.
Conclusion
TSA for LCE differs from the full suite mainly in its scope, structure and proportionality. It is a standalone standard designed for eligible less complex audits and includes a specific requirement to establish and continuously reassess eligibility.
What does not change is the level of assurance, the auditor’s responsibility, professional judgement, professional scepticism, quality management and the need for sufficient appropriate audit evidence.
The central principle is:
“TSA for LCE is more concise and better tailored to less complex entities, but it is not a lower-quality audit and it is not a shortcut for reducing necessary audit procedures.”
สภาวิชาชีพบัญชีได้ประกาศใช้ มาตรฐานการสอบบัญชีสำหรับการตรวจสอบงบการเงินของกิจการที่มีความซับซ้อนน้อย หรือ TSA for LCE ตามประกาศสภาวิชาชีพบัญชีที่ 32/2568 โดยถือปฏิบัติกับการตรวจสอบงบการเงินสำหรับรอบบัญชีที่เริ่มในหรือหลังวันที่ 15 ธันวาคม 2568 มาตรฐานฉบับนี้เป็นมาตรฐานทางเลือกแบบแยกต่างหาก ซึ่งออกแบบสำหรับกิจการที่มีความซับซ้อนน้อยเมื่อพิจารณาในภาพรวม
TSA for LCE ไม่ได้มาแทนมาตรฐานการสอบบัญชีชุดใหญ่ และไม่ได้ทำให้คุณภาพของงานสอบบัญชีลดลง งานตรวจสอบยังคงให้ความเชื่อมั่นอย่างสมเหตุสมผล ผู้สอบบัญชียังต้องใช้ดุลยพินิจและการสังเกตและสงสัยเยี่ยงผู้ประกอบวิชาชีพ กำหนดความมีสาระสำคัญ ประเมินความเสี่ยง และได้รับหลักฐานการสอบบัญชีที่เพียงพอและเหมาะสมก่อนแสดงความเห็น
ความแตกต่างสำคัญอยู่ที่ขอบเขต โครงสร้าง และความได้สัดส่วนของข้อกำหนด TSA for LCE รวบรวมข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับการตรวจสอบกิจการที่มีความซับซ้อนน้อยไว้ในมาตรฐานฉบับเดียว และไม่รวมเรื่องที่มักสัมพันธ์กับบริษัทจดทะเบียน ธุรกรรมซับซ้อนสูง หรือสถานการณ์ที่อยู่นอกขอบเขตของมาตรฐาน
กิจการที่มีความซับซ้อนน้อยคืออะไร?
กิจการที่มีความซับซ้อนน้อยไม่จำเป็นต้องเป็นกิจการขนาดเล็ก และกิจการขนาดเล็กก็ไม่ได้เป็น LCE โดยอัตโนมัติ ผู้สอบบัญชีต้องพิจารณาลักษณะและสถานการณ์ของกิจการทั้งหมด ไม่ใช่ดูเพียงรายได้ สินทรัพย์ จำนวนพนักงาน หรือกรอบการรายงานทางการเงินที่กิจการใช้
กิจการที่อาจเหมาะกับ TSA for LCE มักมีรูปแบบธุรกิจตรงไปตรงมา มีสายธุรกิจหรือแหล่งรายได้ไม่มาก โครงสร้างองค์กรและความเป็นเจ้าของโปร่งใส ฝ่ายการเงินรวมศูนย์ รายการค้าไม่ซับซ้อน ระบบไอทีอยู่ในระดับที่จัดการได้ และไม่มีประมาณการทางบัญชีจำนวนมากที่ต้องใช้แบบจำลองหรือดุลยพินิจสูง
บริษัทขนาดเล็กอาจไม่เหมาะหากมีเครื่องมือทางการเงินซับซ้อน บริษัทย่อยในหลายประเทศ ระบบไอทีหลายระบบ ธุรกรรมข้ามประเทศ สัญญาซับซ้อน หรือการประเมินมูลค่าที่ใช้ข้อมูลซึ่งไม่สามารถสังเกตได้จากตลาด ผู้สอบบัญชีจึงต้องประเมินความซับซ้อนในภาพรวม
TSA for LCE ต่างจากมาตรฐานชุดใหญ่อย่างไร?
1. มีด่านประเมินสิทธิในการใช้มาตรฐานโดยเฉพาะ มาตรฐานชุดใหญ่รองรับกิจการได้หลายระดับความซับซ้อน แต่ TSA for LCE ใช้ได้เฉพาะงานที่อยู่ในขอบเขต ผู้สอบบัญชีต้องพิจารณาข้อห้าม ลักษณะเชิงคุณภาพ และเกณฑ์เชิงปริมาณที่หน่วยงานผู้มีอำนาจอาจกำหนดร่วมกัน
กิจการที่ห้ามใช้โดยทั่วไป ได้แก่ บริษัทจดทะเบียนหรือกิจการที่มีการซื้อขายหลักทรัพย์ต่อสาธารณะ กิจการที่มีธุรกิจหลักด้านการรับเงินฝากจากประชาชน กิจการที่ให้บริการประกันภัยแก่ประชาชน และกิจการอื่นที่กฎหมายหรือหน่วยงานผู้มีอำนาจกำหนด รวมถึงการตรวจสอบกลุ่มกิจการบางกรณี
การเลือกมาตรฐานไม่ใช่เพียงเรื่องเอกสาร หากนำ TSA for LCE ไปใช้กับกิจการที่ซับซ้อนเกินไป ข้อกำหนดของมาตรฐานอาจไม่ครอบคลุมสถานการณ์ที่จำเป็นต่อการสนับสนุนความเห็นของผู้สอบบัญชี
2. เป็นมาตรฐานฉบับเดียวที่เรียงตามวงจรงานสอบบัญชี มาตรฐานชุดใหญ่แยกเป็นหลายรหัสตามเรื่อง เช่น การรับงาน การทุจริต การประเมินความเสี่ยง หลักฐาน ประมาณการ กลุ่มกิจการ และรายงาน ขณะที่ TSA for LCE รวมข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องกับ LCE ไว้ในฉบับเดียวและเรียงตามลำดับตั้งแต่รับงานจนถึงออกรายงาน
โครงสร้างนี้ช่วยลดความซ้ำซ้อนในการค้นหาและเชื่อมโยงมาตรฐาน แต่ไม่ได้ทำให้ผู้สอบบัญชีสามารถละเว้นข้อกำหนดที่เกี่ยวข้องได้
3. ไม่ควรสร้างมาตรฐานแบบผสมขึ้นเอง เมื่อเลือก TSA for LCE ควรใช้เป็นกรอบมาตรฐานหลักของงาน ผู้สอบบัญชีสามารถอ่านมาตรฐานชุดใหญ่หรือคู่มือเพื่อเพิ่มความเข้าใจได้ แต่ไม่ควรหยิบข้อกำหนดจากสองชุดมาผสมตามความสะดวก
หากพบว่ากิจการซับซ้อนเกินขอบเขต ต้องพิจารณาเปลี่ยนไปใช้มาตรฐานชุดใหญ่และประเมินงานเพิ่มเติมที่จำเป็น ไม่ใช่คง TSA for LCE ไว้แล้วเติมข้อกำหนดบางเรื่องเป็นรายจุด
4. ไม่รวมบางเรื่องที่มักสัมพันธ์กับกิจการซับซ้อน TSA for LCE ไม่มีข้อกำหนดเรื่อง Key Audit Matters เนื่องจากกิจการจดทะเบียนถูกห้ามใช้ ไม่มีข้อกำหนดครบถ้วนเรื่องการใช้ผลงานของผู้ตรวจสอบภายใน และไม่ได้ออกแบบสำหรับกลยุทธ์ที่ต้องพึ่งพารายงาน Type 1 หรือ Type 2 ขององค์กรที่ให้บริการอย่างมีนัยสำคัญ
การมีหน่วยงานตรวจสอบภายในหรือใช้ผู้ให้บริการภายนอกไม่ได้ตัดสิทธิ์โดยอัตโนมัติ แต่หากการตรวจสอบต้องพึ่งพาสิ่งเหล่านี้อย่างมาก อาจแสดงว่างานมีความซับซ้อนเกินกว่าที่มาตรฐานตั้งใจรองรับ
5. ต้องประเมินความเหมาะสมอย่างต่อเนื่อง ข้อสรุปในวันรับงานไม่คงอยู่โดยอัตโนมัติ ผู้สอบบัญชีอาจพบระบบไอทีที่ซับซ้อนกว่าคาด โครงสร้างบุคคลที่เกี่ยวข้องกันไม่โปร่งใส สัญญาที่ใช้ดุลยพินิจสูง หรือประมาณการที่ใช้แบบจำลองหลายชั้น
FAQ กำหนดให้เริ่มประเมินตั้งแต่ขั้นตอนตอบรับงานและทบทวนต่อเนื่องระหว่างการตรวจสอบ สำนักงานจึงควรมีจุดทบทวนอย่างน้อยในช่วงรับงานและหลังการประเมินความเสี่ยง
6. หลักการประเมินความเสี่ยงยังคงอยู่ ผู้สอบบัญชียังต้องทำความเข้าใจกิจการ สภาพแวดล้อม ระบบสารสนเทศ และการควบคุมภายใน ระบุความเสี่ยงในระดับงบการเงินและระดับสิ่งที่ผู้บริหารให้การรับรอง และออกแบบวิธีการตรวจสอบเพื่อตอบสนองต่อความเสี่ยง
กิจการ LCE อาจมีเจ้าของเป็นผู้บริหาร การควบคุมไม่เป็นทางการ และการแบ่งแยกหน้าที่จำกัด การใช้วิธีตรวจสอบเนื้อหาสาระเป็นหลักอาจเหมาะในบางกรณี แต่ผู้สอบบัญชีไม่สามารถละเว้นการทำความเข้าใจการควบคุมภายในได้ หากวิธีตรวจสอบเนื้อหาสาระไม่เพียงพอหรือมีแผนพึ่งพาการควบคุม ก็ยังต้องทดสอบการควบคุม
7. การพิจารณาระบบไอทียังคงจำเป็น การใช้ ERP, SAP, API หรือระบบอัตโนมัติไม่ได้ตัดสิทธิ์โดยอัตโนมัติ ผู้สอบบัญชีต้องพิจารณาจำนวนระบบ การเชื่อมต่อ การปรับแต่งโปรแกรม การควบคุมสิทธิ์ ความน่าเชื่อถือของข้อมูล และความสามารถในการตรวจสอบย้อนกลับ
ระบบสำเร็จรูปที่ปรับแต่งไม่มากอาจยังสอดคล้องกับ LCE แต่หากมีหลายระบบเชื่อมโยงกัน มีการประมวลผลอัตโนมัติสูง หรือเข้าถึงข้อมูลได้ยาก กิจการอาจไม่เหมาะกับ TSA for LCE
8. ข้อกำหนดเรื่องหลักฐานไม่ได้ลดลง ผู้สอบบัญชียังต้องเลือกว่าจะตรวจทั้งหมด เลือกรายการเฉพาะ หรือใช้การสุ่มตัวอย่าง ต้องประเมินความน่าเชื่อถือของข้อมูล ตรวจสอบผลต่างที่ผิดปกติ และได้รับหลักฐานที่สอดคล้องกับความเสี่ยง
TSA for LCE ไม่ได้หมายความว่าสามารถลดขนาดตัวอย่างเป็นเปอร์เซ็นต์ตายตัว ไม่ขอคำยืนยันจากบุคคลภายนอก หรือไม่เข้าสังเกตการณ์ตรวจนับสินค้าคงเหลือ มาตรฐานอาจอ่านง่ายขึ้น แต่เนื้องานภาคสนามยังขึ้นอยู่กับความเสี่ยงและความมีสาระสำคัญ
9. มีประมาณการทางบัญชีได้ แต่ภาพรวมต้องไม่ซับซ้อนเกินไป กิจการ LCE อาจมีค่าเผื่อผลขาดทุนด้านเครดิต ค่าเผื่อสินค้าล้าสมัย ผลประโยชน์พนักงาน หรือมูลค่ายุติธรรมที่อ้างอิงข้อมูลตลาด
ประมาณการซับซ้อนเพียงหนึ่งรายการไม่ได้ทำให้กิจการหมดสิทธิ์โดยอัตโนมัติ ผู้สอบบัญชีต้องพิจารณาวิธีการ ข้อมูล ข้อสมมติ ความไม่แน่นอน และผลกระทบต่องานโดยรวม
แต่หากมีมูลค่ายุติธรรมระดับ 3 หลายรายการ อนุพันธ์แฝง แบบจำลองที่ใช้ข้อมูลหลายแหล่ง ข้อสมมติระยะยาว หรือเทคนิคจำลองสถานการณ์ขั้นสูง อาจแสดงว่างานไม่เหมาะกับ TSA for LCE
10. สามารถใช้ผู้เชี่ยวชาญได้ ผู้สอบบัญชีอาจใช้ผู้ประเมินราคา นักคณิตศาสตร์ประกันภัย หรือผู้เชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยี และยังต้องประเมินความรู้ ความสามารถ ความเที่ยงธรรม วิธีการ ข้อมูล ข้อสมมติ และข้อสรุปของผู้เชี่ยวชาญ
อย่างไรก็ตาม การมีผู้เชี่ยวชาญไม่ได้เปลี่ยนกิจการที่ซับซ้อนให้กลายเป็น LCE หากต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญหลายสาขา แบบจำลองหลายชุด และข้อมูลที่ไม่สามารถสังเกตได้จำนวนมาก อาจควรใช้มาตรฐานชุดใหญ่
11. การตรวจสอบกลุ่มกิจการมีขอบเขตแคบกว่า TSA 600 กลุ่มที่เหมาะควรมีจำนวนกิจการไม่มาก สภาพแวดล้อมใกล้เคียงกัน เข้าถึงข้อมูลและบุคคลได้ และมีกระบวนการจัดทำงบการเงินรวมไม่ซับซ้อน
โดยทั่วไปต้องไม่มีผู้สอบบัญชีของกิจการภายในกลุ่มเข้ามาทำงานเพื่อวัตถุประสงค์ของการตรวจสอบกลุ่ม ยกเว้นวิธีการเฉพาะที่จำเป็นต้องอยู่ ณ สถานที่จริง หากผู้สอบบัญชีของบริษัทย่อยตรวจสอบข้อมูลทางการเงินฉบับเต็มเพื่อให้ผู้สอบบัญชีกลุ่มนำผลงานไปใช้ จะไม่สามารถใช้ TSA for LCE กับงานกลุ่มนั้นได้
12. ข้อกำหนดด้านคุณภาพไม่ได้ลดลง TSQM 1 และ TSQM 2 ยังคงใช้ตามขอบเขต ผู้สอบบัญชีที่รับผิดชอบงานยังต้องกำหนดแนวทาง ควบคุมดูแล สอบทาน ปรึกษาหารือ และใช้ทรัพยากรที่เหมาะสม
สำนักงานไม่ควรลดชั่วโมง Partner หรือ Manager ใช้บุคลากรที่มีประสบการณ์น้อยลง หรือยกเลิก Engagement Quality Review เพียงเพราะใช้ TSA for LCE คำว่าได้สัดส่วนหมายถึงการตอบสนองให้เหมาะกับความเสี่ยง ไม่ใช่ลดทรัพยากรในอัตราตายตัว
13. การสื่อสารและเอกสารถูกจัดตามขั้นตอนงาน TSA for LCE จัดข้อกำหนดการสื่อสารและเอกสารให้สัมพันธ์กับแต่ละช่วงของงาน แต่กระดาษทำการยังต้องเพียงพอให้ผู้สอบบัญชีที่มีประสบการณ์เข้าใจงาน หลักฐาน และดุลยพินิจสำคัญได้
ผู้สอบบัญชีต้องบันทึกเกณฑ์และเหตุผลที่เลือกใช้ TSA for LCE การระบุเพียงว่าลูกค้ามีขนาดเล็ก เป็นบริษัทครอบครัว หรือใช้ TFRS for NPAEs ยังไม่เพียงพอ
14. รายงานให้ความเชื่อมั่นระดับเดียวกัน แต่ไม่มี KAM รายงานยังเป็นรายงานการตรวจสอบที่ให้ความเชื่อมั่นอย่างสมเหตุสมผล ผู้สอบบัญชียังต้องพิจารณาความเห็นที่เปลี่ยนแปลง วรรคเน้นข้อมูลและเหตุการณ์ ความไม่แน่นอนเกี่ยวกับการดำเนินงานต่อเนื่อง ข้อมูลเปรียบเทียบ และข้อมูลอื่น
รายงานต้องระบุให้ถูกต้องว่าการตรวจสอบปฏิบัติตาม TSA for LCE การอ้างอิงดังกล่าวไม่หมายความว่างานมีระดับความเชื่อมั่นต่ำกว่า
หลักการใดที่ไม่ได้เปลี่ยนแปลง?
TSA for LCE ไม่เปลี่ยนวัตถุประสงค์พื้นฐานของงาน ผู้สอบบัญชียังต้องเป็นอิสระ ปฏิบัติตามจรรยาบรรณ ใช้ดุลยพินิจและการสังเกตและสงสัยเยี่ยงผู้ประกอบวิชาชีพ ประเมินความเสี่ยงจากการทุจริตและข้อผิดพลาด และได้รับหลักฐานที่เพียงพอและเหมาะสม
ความเสี่ยงจากการที่ผู้บริหารเข้าแทรกแซงการควบคุม การรับรู้รายได้ รายการบันทึกบัญชี บุคคลที่เกี่ยวข้องกัน และการดำเนินงานต่อเนื่องยังคงเป็นเรื่องสำคัญ การเป็น LCE ไม่ได้ทำให้ความเสี่ยงจากการทุจริตลดลงโดยอัตโนมัติ
หลักเกณฑ์ก่อนเลือกใช้ TSA for LCE
หลักเกณฑ์แรกคือกิจการต้องไม่อยู่ในประเภทห้ามใช้ตามมาตรฐาน กฎหมาย ข้อบังคับ หรือข้อกำหนดของหน่วยงานกำกับดูแล
หลักเกณฑ์ที่สองคือกิจการต้องมีความซับซ้อนน้อยเมื่อพิจารณาลักษณะเชิงคุณภาพทั้งหมด เช่น ธุรกิจ โครงสร้างองค์กร ความเป็นเจ้าของ ฝ่ายการเงิน ระบบไอที ประมาณการ และกลุ่มกิจการ
หลักเกณฑ์ที่สามคือไม่ควรใช้เกณฑ์ตัวเลขเพียงอย่างเดียว รายได้ สินทรัพย์ จำนวนพนักงาน หรือจำนวนบริษัทในกลุ่มอาจใช้คัดกรองได้ แต่ไม่สามารถแทนที่การใช้ดุลยพินิจได้
ประเด็นสำคัญจาก FAQ ของสภาวิชาชีพบัญชี
FAQ ยืนยันว่า TSA for LCE เป็นทางเลือก แม้กิจการเข้าเงื่อนไข ผู้สอบบัญชีก็ยังใช้มาตรฐานชุดใหญ่ได้ การเลือกใช้ต้องมาจากการประเมินความเสี่ยงและความซับซ้อน ไม่ใช่คาดหวังว่าค่าสอบบัญชีหรือชั่วโมงงานจะลดลง
ต้องประเมินกิจการในภาพรวม การมีคุณลักษณะที่เหมาะสมเพียงข้อเดียวไม่เพียงพอ และไม่ควรใช้รายได้หรือสินทรัพย์เป็นเกณฑ์ตัดสินเพียงอย่างเดียว
การใช้ TFRS for NPAEs ไม่ได้ทำให้ใช้ TSA for LCE ได้โดยอัตโนมัติ เพราะกรอบการจัดทำงบการเงินกับกรอบการสอบบัญชีมีวัตถุประสงค์ต่างกัน
สำนักงานควรกำหนดแนวทางภายใน ประเมินตั้งแต่ขั้นตอนรับงาน บันทึกเหตุผลในกระดาษทำการ และทบทวนความเหมาะสมตลอดงาน
การใช้ ERP, API หรือ Automation ไม่ตัดสิทธิ์ทันที แต่ต้องพิจารณาความซับซ้อนจริงและผลกระทบต่อกระบวนการรายงานทางการเงิน
บริษัทย่อยของบริษัทจดทะเบียนอาจใช้ TSA for LCE สำหรับงบการเงินของตนเองได้หากเข้าเงื่อนไข แต่การตรวจสอบงบการเงินรวมของบริษัทแม่จดทะเบียนยังต้องปฏิบัติตามมาตรฐานชุดใหญ่
FAQ ไม่แนะนำให้กิจการที่เตรียม IPO ใช้ TSA for LCE เนื่องจากกำลังเข้าสู่การรายงานที่มีส่วนได้เสียสาธารณะและมีข้อกำหนดด้านกฎหมาย การกำกับดูแล และการเปิดเผยข้อมูลเพิ่มขึ้น
การตรวจสอบกลุ่มใช้ได้เฉพาะกลุ่มที่ไม่ซับซ้อนจริงและการมีส่วนร่วมของ Component Auditor อยู่ภายในขอบเขตที่จำกัด
หากพบระหว่างงานว่ากิจการไม่เข้าเงื่อนไข ต้องเปลี่ยนไปใช้มาตรฐานชุดใหญ่ สื่อสารการเปลี่ยนแปลง และประเมินงานเพิ่มเติมที่ต้องทำ หากปีก่อนใช้ TSA for LCE อย่างถูกต้องแต่ปีปัจจุบันไม่เข้าเงื่อนไข โดยทั่วไปไม่ต้องตรวจยอดยกมาใหม่เพียงเพราะเปลี่ยนมาตรฐาน แต่ยังต้องพิจารณา TSA 510 และ TSA 710 ตามข้อเท็จจริง
สิ่งที่สำนักงานสอบบัญชีควรเตรียม
สำนักงานควรกำหนดนโยบายเกี่ยวกับกิจการที่ห้ามใช้ ปัจจัยเชิงคุณภาพ เกณฑ์คัดกรองภายใน ระดับผู้อนุมัติ และสถานการณ์ที่ต้องปรึกษาฝ่ายวิชาการ แบบประเมินควรบันทึกข้อเท็จจริง เหตุผล และดุลยพินิจ ไม่ใช่มีเพียงช่องใช่หรือไม่ใช่
ควรทบทวนความเหมาะสมอีกครั้งหลังการประเมินความเสี่ยง และเมื่อเกิดเหตุการณ์สำคัญ เช่น การซื้อกิจการ การปรับโครงสร้าง การเปลี่ยน ERP การออกตราสารทางการเงิน หรือการขยายธุรกิจไปต่างประเทศ
สำนักงานควรมีแผนเปลี่ยนไปใช้มาตรฐานชุดใหญ่ ครอบคลุมการปรับ Engagement Letter การสื่อสาร การแก้ไขแผนงาน การปฏิบัติงานเพิ่มเติม และการจัดสรรทรัพยากร
การกำหนดค่าบริการและงบประมาณชั่วโมงไม่ควรตั้งอยู่บนสมมติฐานว่า TSA for LCE จะลดชั่วโมงในอัตราตายตัว แม้มาตรฐานจะนำทางได้ง่ายขึ้น แต่วิธีการตรวจสอบยังขึ้นอยู่กับความเสี่ยง คุณภาพของเอกสาร ความพร้อมของข้อมูล และความสามารถของทีม
บทสรุป
TSA for LCE ต่างจากมาตรฐานชุดใหญ่ในเรื่อง ขอบเขต โครงสร้าง และความได้สัดส่วนของข้อกำหนด โดยเป็นมาตรฐานฉบับเดียวสำหรับงานที่มีความซับซ้อนน้อย และกำหนดให้ผู้สอบบัญชีพิสูจน์ บันทึก และติดตามความเหมาะสมของการใช้มาตรฐานตลอดงาน
สิ่งที่ไม่เปลี่ยนคือระดับความเชื่อมั่น ความรับผิดชอบของผู้สอบบัญชี การใช้ดุลยพินิจ การสังเกตและสงสัยเยี่ยงผู้ประกอบวิชาชีพ การบริหารคุณภาพ และความจำเป็นในการได้รับหลักฐานที่เพียงพอและเหมาะสม
ประโยคสำคัญที่ควรจดจำคือ:
“TSA for LCE เป็นมาตรฐานที่กระชับและเหมาะกับกิจการที่มีความซับซ้อนน้อยมากขึ้น แต่ไม่ใช่งานสอบบัญชีที่มีคุณภาพต่ำกว่า และไม่ใช่ทางลัดในการลดวิธีการตรวจสอบที่จำเป็น”
