In principle, a sole proprietorship is a business operated by an individual, not a separate legal entity. For foreigners in Thailand, the key issue is not only whether a person can register a commercial business, but whether the foreigner is legally allowed to conduct that type of business in Thailand.
Under the Foreign Business Act, a natural person who does not have Thai nationality is treated as a foreigner. The law restricts foreigners from operating certain businesses, and some businesses can be conducted only after obtaining a Foreign Business License or a Foreign Business Certificate. (Department of Business Development)
For e-commerce, the legal analysis depends on the actual business activity. If the foreigner sells goods online in Thailand, the activity may be considered retail or wholesale trading. If the business provides digital services, online consulting, digital marketing, software, platform services, content services, or other online services, it may fall under “service business.” Retail, wholesale, and other service businesses are generally sensitive areas under List Three of the Foreign Business Act, unless an exemption applies.
Therefore, a foreigner should not assume that registering a sole proprietorship or e-commerce registration is enough to legally operate an online business in Thailand. The DBD e-commerce guide states that online sellers of goods or services should register e-commerce commercial registration to show legal business identity, but this registration does not override the Foreign Business Act. (Department of Business Development)
If the business is restricted, the foreigner may need to apply for a Foreign Business License. The first step is to identify whether the business falls under List One, List Two, or List Three. List One businesses are generally not permitted to foreigners. List Two businesses require approval through the Minister and Cabinet process. List Three businesses require permission from the Director-General of the Department of Business Development with approval of the Foreign Business Commission. (Board of Investment)
The Foreign Business License is not granted automatically. In considering the application, the authorities take into account the advantages and disadvantages to Thailand, including national security, economic and social development, public order, culture, natural resources, environment, consumer protection, size of business, employment, technology transfer, and research and development. (Board of Investment)
In practice, the applicant should be ready to explain the business model, target customers, revenue model, capital, source of funds, number of Thai employees, technology or know-how to be transferred, benefits to Thailand, and why the business should be operated by a foreigner. For digital or e-commerce businesses, the authority may also consider whether the activity competes directly with Thai SMEs or is merely a general trading or service business.
Minimum capital is another important requirement. For a business requiring permission under the Foreign Business Act, the minimum capital is generally not less than Baht 3 million for each permitted business. The DBD guidance further explains that the capital should be at least 25% of the average annual estimated expenses for three years, but not less than Baht 3 million per permitted business.
The approval timeline depends on the type of business. For List Three businesses, DBD guidance states that the application is considered by the relevant committee process, generally within 60 days from filing, and the license is issued within 15 days after approval. The applicant may appeal if the application is rejected.
A Foreign Business Certificate is different from a Foreign Business License. It may apply where the foreigner has rights under a treaty, international agreement, BOI promotion, or other specific law. For example, a BOI-promoted foreign business operating a List Two or List Three activity may apply for a certificate rather than a normal license, subject to the scope and conditions of the BOI promotion. (Board of Investment)
Another point to avoid is the use of a Thai nominee. Setting up a Thai company with Thai shareholders merely holding shares on behalf of a foreigner can create serious legal risk. The Foreign Business Act provides penalties for nominee arrangements, and DBD has recently emphasized inspection of high-risk businesses, including e-commerce, logistics, and warehousing.
Work authorization must also be considered. If the foreigner works from Thailand, manages the business, contacts customers, performs marketing, provides services, or operates the online platform, the foreigner generally needs the proper visa and work permit. The foreigner working law provides that a foreigner shall not work without a work permit or outside the permitted scope of work. (DOE Thailand)
From a tax perspective, if the business is legally operated in Thailand, income may be subject to Thai personal income tax or corporate income tax depending on the structure. VAT registration may also be required if the annual turnover from taxable sales or services exceeds Baht 1.8 million.
In summary, foreigners should not assume that they can simply register a sole proprietorship and operate e-commerce or digital business in Thailand. The correct approach is to review the actual business activity, Foreign Business Act restrictions, Foreign Business License or Certificate requirements, work permit, tax registration, VAT, and whether a Thai company, BOI structure, treaty structure, or licensed foreign business structure is more appropriate.
โดยหลักแล้ว กิจการเจ้าของคนเดียวคือการประกอบธุรกิจโดยบุคคลธรรมดา ไม่ใช่นิติบุคคลแยกต่างหากเหมือนบริษัทจำกัด แต่สำหรับชาวต่างชาติในประเทศไทย ประเด็นสำคัญไม่ได้อยู่เพียงว่า “จดทะเบียนพาณิชย์ได้หรือไม่” แต่อยู่ที่ว่า **ชาวต่างชาติมีสิทธิตามกฎหมายที่จะประกอบธุรกิจประเภทนั้นในประเทศไทยหรือไม่**
ตามพระราชบัญญัติการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว บุคคลธรรมดาที่ไม่มีสัญชาติไทยถือเป็น “คนต่างด้าว” และกฎหมายกำหนดว่าธุรกิจบางประเภทคนต่างด้าวไม่สามารถประกอบได้ หรือประกอบได้ต่อเมื่อได้รับใบอนุญาตหรือหนังสือรับรองแล้วแต่กรณี (Department of Business Development)
สำหรับธุรกิจพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์หรือธุรกิจออนไลน์ ต้องดูสาระจริงของกิจการ หากเป็นการขายสินค้าออนไลน์ในประเทศไทย อาจเข้าลักษณะค้าปลีกหรือค้าส่ง หากเป็นการให้บริการออนไลน์ เช่น ที่ปรึกษาออนไลน์ การตลาดดิจิทัล ซอฟต์แวร์ แพลตฟอร์ม คอนเทนต์ หรือบริการออนไลน์อื่น อาจเข้าลักษณะธุรกิจบริการ ซึ่งโดยทั่วไปเป็นกลุ่มธุรกิจที่ต้องพิจารณาภายใต้บัญชีสามของกฎหมายธุรกิจคนต่างด้าว เว้นแต่มีข้อยกเว้นเฉพาะ
ดังนั้น ชาวต่างชาติไม่ควรเข้าใจว่าเพียงจดทะเบียนพาณิชย์หรือจดทะเบียนร้านค้าออนไลน์แล้วจะสามารถประกอบธุรกิจออนไลน์ในประเทศไทยได้ทันที คู่มือของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าระบุว่าผู้ขายสินค้าหรือบริการผ่านทางออนไลน์ควรจดทะเบียนพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์เพื่อแสดงตัวตนทางกฎหมาย แต่การจดทะเบียนดังกล่าวไม่ได้ทำให้ข้อจำกัดตามกฎหมายธุรกิจคนต่างด้าวหมดไป (Department of Business Development)
หากธุรกิจนั้นเป็นธุรกิจที่ถูกจำกัด ชาวต่างชาติอาจต้องขอใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว โดยต้องเริ่มจากการพิจารณาว่าธุรกิจอยู่ในบัญชีหนึ่ง บัญชีสอง หรือบัญชีสาม บัญชีหนึ่งโดยทั่วไปเป็นธุรกิจที่ไม่อนุญาตให้คนต่างด้าวประกอบ บัญชีสองต้องได้รับอนุญาตผ่านกระบวนการของรัฐมนตรีและคณะรัฐมนตรี ส่วนบัญชีสามต้องได้รับอนุญาตจากอธิบดีกรมพัฒนาธุรกิจการค้าโดยความเห็นชอบของคณะกรรมการการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว (Board of Investment)
การขอใบอนุญาตไม่ได้เป็นสิทธิที่ได้รับโดยอัตโนมัติ หน่วยงานรัฐจะพิจารณาผลดีและผลเสียต่อประเทศไทย เช่น ความมั่นคงของประเทศ การพัฒนาเศรษฐกิจและสังคม ความสงบเรียบร้อย ศิลปวัฒนธรรม ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม การคุ้มครองผู้บริโภค ขนาดของกิจการ การจ้างงาน การถ่ายทอดเทคโนโลยี และการวิจัยพัฒนา (Board of Investment)
ในทางปฏิบัติ ผู้ยื่นคำขอควรเตรียมคำอธิบายรูปแบบธุรกิจ กลุ่มลูกค้า วิธีสร้างรายได้ เงินลงทุน แหล่งที่มาของเงินทุน จำนวนการจ้างงานคนไทย เทคโนโลยีหรือความรู้ที่จะถ่ายทอด ประโยชน์ที่ประเทศไทยจะได้รับ และเหตุผลว่าทำไมกิจการนี้จึงควรให้คนต่างด้าวเป็นผู้ประกอบ สำหรับธุรกิจออนไลน์ หน่วยงานอาจพิจารณาด้วยว่าธุรกิจนั้นเป็นเพียงการค้าหรือบริการทั่วไปที่แข่งขันกับผู้ประกอบการไทยโดยตรงหรือไม่
เรื่องเงินทุนขั้นต่ำก็สำคัญเช่นกัน สำหรับธุรกิจที่ต้องได้รับอนุญาตตามกฎหมายธุรกิจคนต่างด้าว โดยทั่วไปต้องมีทุนขั้นต่ำไม่น้อยกว่า 3 ล้านบาทต่อธุรกิจที่ได้รับอนุญาต และแนวทางของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าระบุว่า ทุนขั้นต่ำควรไม่น้อยกว่า 25% ของค่าเฉลี่ยต่อปีของประมาณการรายจ่ายในการประกอบธุรกิจเป็นเวลา 3 ปี แต่ต้องไม่น้อยกว่า 3 ล้านบาทในแต่ละธุรกิจที่ได้รับอนุญาต
ระยะเวลาพิจารณาขึ้นอยู่กับประเภทธุรกิจ สำหรับธุรกิจในบัญชีสาม แนวทางของกรมพัฒนาธุรกิจการค้าระบุว่ากระบวนการพิจารณาโดยทั่วไปต้องแล้วเสร็จภายใน 60 วันนับแต่วันยื่นคำขอ และเมื่อได้รับอนุญาตแล้วจะออกใบอนุญาตภายใน 15 วัน หากไม่อนุญาต ผู้ยื่นคำขอมีสิทธิอุทธรณ์ตามเงื่อนไขของกฎหมาย
หนังสือรับรองการประกอบธุรกิจของคนต่างด้าวแตกต่างจากใบอนุญาตประกอบธุรกิจของคนต่างด้าว โดยหนังสือรับรองอาจใช้ในกรณีที่คนต่างด้าวมีสิทธิตามสนธิสัญญา ความตกลงระหว่างประเทศ ได้รับส่งเสริมการลงทุนจาก BOI หรือมีกฎหมายเฉพาะรองรับ เช่น กรณีกิจการที่ได้รับ BOI และกิจการนั้นอยู่ในบัญชีสองหรือบัญชีสาม อาจขอหนังสือรับรองตามขอบเขตและเงื่อนไขของบัตรส่งเสริมได้ (Board of Investment)
อีกเรื่องที่ต้องระวังคือการใช้คนไทยเป็นนอมินี การตั้งบริษัทไทยโดยให้คนไทยถือหุ้นแทนต่างชาติ เพื่อหลีกเลี่ยงกฎหมายธุรกิจคนต่างด้าว มีความเสี่ยงทางกฎหมายสูง กฎหมายกำหนดโทษสำหรับการช่วยเหลือหรือถือหุ้นแทนคนต่างด้าว และกรมพัฒนาธุรกิจการค้าได้เน้นตรวจสอบกลุ่มธุรกิจเสี่ยง รวมถึงธุรกิจพาณิชย์อิเล็กทรอนิกส์ ขนส่ง และคลังสินค้า
นอกจากนี้ ต้องพิจารณาใบอนุญาตทำงานด้วย หากชาวต่างชาติทำงานจากประเทศไทย บริหารกิจการ ติดต่อขายของ ทำการตลาด ให้บริการลูกค้า หรือดูแลแพลตฟอร์มออนไลน์ โดยทั่วไปต้องมีวีซ่าและใบอนุญาตทำงานที่ถูกต้อง กฎหมายการทำงานของคนต่างด้าวกำหนดว่าคนต่างด้าวไม่สามารถทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตทำงาน หรือทำงานนอกขอบเขตที่ได้รับอนุญาต (DOE Thailand)
ในมุมภาษี หากสามารถประกอบธุรกิจในประเทศไทยได้ถูกต้อง รายได้อาจต้องเสียภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาหรือภาษีเงินได้นิติบุคคล แล้วแต่โครงสร้างธุรกิจ และหากมีรายรับจากการขายสินค้าหรือให้บริการที่อยู่ในระบบภาษีมูลค่าเพิ่มเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี โดยทั่วไปต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (กรมสรรพากร)
โดยสรุป ชาวต่างชาติไม่ควรเข้าใจว่าสามารถจดทะเบียนกิจการเจ้าของคนเดียวแล้วทำธุรกิจออนไลน์ในประเทศไทยได้ทันที สิ่งที่ควรทำคือวิเคราะห์ลักษณะธุรกิจจริง ตรวจสอบข้อจำกัดตามกฎหมายธุรกิจคนต่างด้าว พิจารณาว่าต้องขอใบอนุญาตหรือหนังสือรับรองหรือไม่ ตรวจสอบใบอนุญาตทำงาน ภาษี ภาษีมูลค่าเพิ่ม และเลือกโครงสร้างที่เหมาะสม เช่น บริษัทไทย กิจการที่ได้รับ BOI โครงสร้างตามสนธิสัญญา หรือกิจการต่างด้าวที่ได้รับอนุญาตอย่างถูกต้อง
