Tax penalties, surcharges, and government fines are common issues for companies, especially when tax returns, VAT returns, withholding tax returns, stamp duty, or financial statements are filed late. From an accounting perspective, these amounts may be recorded as expenses when the company has an obligation to pay. However, from a corporate income tax perspective, many of them are non-deductible expenses.
Under Section 65 Ter of the Thai Revenue Code, tax penalties and/or surcharges, criminal fines, and corporate income tax of the company or juristic partnership are treated as non-deductible expenses. This means they must generally be added back when calculating taxable net profit. (กรมสรรพากร) The Tax Ruling Committee Decision No. 40/2560 also clarified that the term covers tax penalties, tax surcharges, and criminal fines under tax laws more broadly, not only under the Revenue Code. (กรมสรรพากร)
In simple terms, the company may record these items in accounting, but they should normally be added back in the corporate income tax computation.
Common real-life examples include late filing of Form P.N.D.50. If a company files its annual corporate income tax return late and pays corporate income tax, surcharge, and fine, the corporate income tax itself is not deductible, and the surcharge or fine should also be treated as non-deductible. The Revenue Code generally imposes surcharge on unpaid tax at 1.5% per month or fraction of a month, subject to the relevant rules. (กรมสรรพากร)
For VAT, if a company files Form P.P.30 late, claims incorrect input VAT, underpays output VAT, or is assessed additional VAT, the VAT amount must be analyzed based on the nature of the transaction. However, VAT penalties and surcharges are normally non-deductible. The same principle applies to Form P.P.36 for imported services from overseas. If the company forgets to self-assess VAT on overseas service fees, royalty, software, or management fees used in Thailand, the additional VAT position should be analyzed separately, but the penalty and surcharge should generally be added back.
For withholding tax, late filing of Form P.N.D.3, P.N.D.53, or P.N.D.54 is also a common issue. The tax withheld or required to be remitted is normally a tax liability, not an ordinary expense. If the company pays penalties or surcharges because withholding tax was filed late, under-withheld, or not remitted, those penalties and surcharges should be treated as non-deductible. This is often seen in payments to freelancers, service providers, contractors, foreign parent companies, foreign consultants, and royalty recipients.
Stamp duty is another practical example. If a company executes a loan agreement, service agreement, hire-of-work agreement, lease agreement, or power of attorney and fails to affix or pay stamp duty on time, the normal stamp duty may be deductible if it relates to the business. However, the penalty or surcharge arising from late stamping should generally be added back as a non-deductible tax penalty.
Companies should also consider fines from the Department of Business Development, such as fines for late filing of financial statements. For example, the DBD fine table for late financial statement filing provides different fine levels depending on the delay period and entity type. For a limited company, the table shows total fines of Baht 2,000 for late filing not exceeding two months, Baht 8,000 for late filing over two months but not exceeding four months, and Baht 12,000 for late filing over four months or non-filing. (Department of Business Development) From a tax computation perspective, such government fines should be reviewed carefully and are generally not treated as normal deductible business expenses. If the company pays a fine that legally belongs to a director personally, there may also be an additional issue of whether it is a personal expense or benefit.
Other examples include penalties from late social security remittance, customs duty penalties, excise tax penalties, local tax penalties, and fines imposed by government authorities. The normal tax, duty, or contribution should be analyzed based on its nature. However, the penalty, surcharge, additional charge, or criminal fine should be separated from the normal expense and reviewed for tax add-back.
It is important to distinguish these items from contractual penalties. A penalty paid to a customer for late delivery, compensation paid to a supplier, or damages paid under a commercial contract is not the same as a tax penalty or government fine. If the payment is genuinely incurred for business purposes, properly supported, and not prohibited by tax rules, it may be deductible. The key is to look at the substance of the payment.
From a practical accounting perspective, companies should create separate accounts for tax penalties, tax surcharges, government fines, DBD fines, social security penalties, and contractual penalties. This makes year-end tax computation easier and helps auditors identify which items must be added back.
In summary, tax penalties, tax surcharges, criminal fines, and many government fines may be recorded in accounting, but they are generally not deductible for corporate income tax purposes. The safest practice is to separate them clearly, add back non-deductible items in the tax computation, and review the root cause to prevent repeated filing and compliance issues.
ค่าปรับ เบี้ยปรับ และเงินเพิ่ม เป็นรายการที่บริษัทพบได้บ่อยมาก เช่น ยื่นภาษีล่าช้า ชำระภาษีขาด ยื่นภาษีมูลค่าเพิ่มผิด ลืมหักภาษี ณ ที่จ่าย ชำระอากรแสตมป์เกินกำหนด หรือยื่นงบการเงินกับกรมพัฒนาธุรกิจการค้าล่าช้า ในมุมบัญชี รายการเหล่านี้สามารถบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายได้เมื่อบริษัทมีภาระต้องจ่าย แต่ในมุมภาษีเงินได้นิติบุคคล หลายรายการถือเป็นรายจ่ายต้องห้ามและต้องบวกกลับตอนคำนวณภาษี
ตามมาตรา 65 ตรี แห่งประมวลรัษฎากร เบี้ยปรับและหรือเงินเพิ่มภาษีอากร ค่าปรับทางอาญา และภาษีเงินได้ของบริษัทหรือห้างหุ้นส่วนนิติบุคคล เป็นรายจ่ายต้องห้าม ไม่ให้นำมาหักในการคำนวณกำไรสุทธิทางภาษี (กรมสรรพากร) นอกจากนี้ คำวินิจฉัยคณะกรรมการวินิจฉัยภาษีอากรที่ 40/2560 ได้อธิบายเพิ่มเติมว่า คำดังกล่าวครอบคลุมเบี้ยปรับ เงินเพิ่ม และค่าปรับทางอาญาตามกฎหมายภาษีอากรในความหมายที่กว้างขึ้น ไม่ได้จำกัดเฉพาะประมวลรัษฎากรเท่านั้น (กรมสรรพากร)
พูดง่าย ๆ คือ บริษัทอาจบันทึกเป็นค่าใช้จ่ายทางบัญชีได้ แต่ตอนคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล โดยทั่วไปต้องบวกกลับ
ตัวอย่างแรกคือการยื่นแบบ ภ.ง.ด.50 ล่าช้า หากบริษัทยื่นแบบภาษีเงินได้นิติบุคคลประจำปีช้า และต้องจ่ายภาษี เงินเพิ่ม หรือค่าปรับ ภาษีเงินได้นิติบุคคลของบริษัทเองหักเป็นรายจ่ายไม่ได้อยู่แล้ว ส่วนเงินเพิ่มและค่าปรับก็โดยทั่วไปต้องบวกกลับเช่นกัน ประมวลรัษฎากรกำหนดหลักเรื่องเงินเพิ่มจากการไม่ชำระหรือนำส่งภาษีภายในกำหนดไว้ที่ 1.5% ต่อเดือนหรือเศษของเดือนของเงินภาษีที่ต้องเสียหรือนำส่ง ภายใต้เงื่อนไขของกฎหมายที่เกี่ยวข้อง (กรมสรรพากร)
วอย่างที่สองคือ ภ.พ.30 หากบริษัทจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่มแล้วยื่นแบบล่าช้า ชำระภาษีขายขาด ใช้ภาษีซื้อผิด หรือถูกประเมินภาษีมูลค่าเพิ่มเพิ่มเติม ตัวภาษีมูลค่าเพิ่มต้องพิจารณาตามลักษณะรายการ แต่ส่วนที่เป็นเบี้ยปรับและเงินเพิ่มจากการยื่นผิดหรือยื่นช้า โดยทั่วไปถือเป็นรายจ่ายต้องห้าม ต้องบวกกลับในการคำนวณภาษีเงินได้นิติบุคคล
ตัวอย่างที่สามคือ ภ.พ.36 กรณีบริษัทไทยจ่ายค่าบริการ ค่าสิทธิ ค่าโปรแกรม หรือค่าบริหารจัดการไปต่างประเทศ และบริการนั้นถูกใช้ในประเทศไทย แต่บริษัทลืมยื่น ภ.พ.36 หรือยื่นล่าช้า ภาษีมูลค่าเพิ่มที่ต้องนำส่งต้องพิจารณาแยกตามข้อเท็จจริง แต่เบี้ยปรับและเงินเพิ่มจากการยื่นล่าช้าไม่ควรนำมาหักเป็นรายจ่ายทางภาษี
ตัวอย่างที่สี่คือ ภ.ง.ด.3 และ ภ.ง.ด.53 เช่น บริษัทจ่ายค่าบริการให้ Freelance ผู้รับเหมา ที่ปรึกษา หรือผู้ให้บริการ แต่ลืมหักภาษี ณ ที่จ่าย หักไม่ครบ หรือหักแล้วแต่นำส่งล่าช้า ภาษีที่ต้องนำส่งถือเป็นภาระภาษีที่ต้องชำระ ส่วนเบี้ยปรับและเงินเพิ่มที่เกิดจากการปฏิบัติไม่ถูกต้อง โดยทั่วไปต้องบวกกลับ
ตัวอย่างที่ห้าคือ ภ.ง.ด.54 ซึ่งมักเกิดกับการจ่ายเงินไปต่างประเทศ เช่น ค่า Management Fee ค่า Royalty ค่าที่ปรึกษาต่างประเทศ ค่าบริการจากบริษัทแม่ หรือดอกเบี้ยจ่ายให้ต่างประเทศ หากบริษัทไทยไม่หักภาษี ณ ที่จ่าย หรือยื่นแบบล่าช้า ภาษีที่ต้องนำส่งต้องพิจารณาตามกฎหมายไทยและอนุสัญญาภาษีซ้อน แต่เบี้ยปรับและเงินเพิ่มจากการไม่ปฏิบัติตามกำหนด โดยทั่วไปเป็นรายจ่ายต้องห้าม
ตัวอย่างที่หกคืออากรแสตมป์ เช่น สัญญาเงินกู้ สัญญาจ้างทำของ สัญญาบริการ สัญญาเช่า หนังสือมอบอำนาจ หรือเอกสารที่เข้าลักษณะตราสารที่ต้องเสียอากร หากบริษัทไม่ได้ชำระอากรแสตมป์ภายในกำหนด ตัวอากรแสตมป์ที่เกี่ยวกับธุรกิจอาจพิจารณาเป็นรายจ่ายได้ตามปกติ แต่ค่าปรับ เงินเพิ่ม หรือเบี้ยปรับจากการชำระอากรล่าช้า โดยทั่วไปต้องบวกกลับ
ตัวอย่างที่เจ็ดคือค่าปรับจากกรมพัฒนาธุรกิจการค้า เช่น ยื่นงบการเงินล่าช้า สำหรับบริษัทจำกัด ตารางค่าปรับของ DBD แสดงค่าปรับรวม 2,000 บาท หากยื่นล่าช้าไม่เกิน 2 เดือน, 8,000 บาท หากล่าช้าเกิน 2 เดือนแต่ไม่เกิน 4 เดือน และ 12,000 บาท หากล่าช้าเกิน 4 เดือนขึ้นไปหรือไม่ยื่นงบการเงิน (Department of Business Development) ในทางภาษี ค่าปรับลักษณะนี้ควรแยกบัญชีและพิจารณาบวกกลับ เพราะเป็นค่าปรับจากการไม่ปฏิบัติตามกฎหมาย ไม่ใช่ค่าใช้จ่ายปกติเพื่อหารายได้ของกิจการ หากบริษัทจ่ายค่าปรับที่เป็นความรับผิดส่วนตัวของกรรมการ อาจมีประเด็นเพิ่มเติมว่าเป็นรายจ่ายส่วนตัวหรือประโยชน์ที่กรรมการได้รับด้วย
ตัวอย่างอื่นที่ควรระวังคือ เงินเพิ่มจากการนำส่งเงินสมทบประกันสังคมล่าช้า ค่าปรับศุลกากร ค่าปรับภาษีสรรพสามิต ค่าปรับภาษีท้องถิ่น ค่าปรับภาษีป้าย หรือค่าปรับจากหน่วยงานรัฐอื่น ๆ รายการปกติ เช่น ภาษี ค่าธรรมเนียม หรือเงินสมทบ ต้องพิจารณาตามลักษณะของแต่ละรายการ แต่ส่วนที่เป็นค่าปรับ เบี้ยปรับ เงินเพิ่ม หรือโทษจากการผิดกฎหมาย ควรแยกออกมาและพิจารณาบวกกลับทางภาษี
อย่างไรก็ตาม ต้องแยกจาก “ค่าปรับตามสัญญาทางธุรกิจ” เช่น ค่าปรับส่งมอบงานล่าช้าให้ลูกค้า ค่าชดเชยตามสัญญา หรือค่าเสียหายจากการผิดสัญญาทางการค้า รายการเหล่านี้ไม่ใช่เบี้ยปรับหรือเงินเพิ่มทางภาษี หากเกิดขึ้นเพื่อกิจการจริง มีเอกสารครบ และไม่เข้ารายจ่ายต้องห้ามตามกฎหมายภาษี อาจพิจารณาเป็นรายจ่ายทางภาษีได้
ในทางปฏิบัติ บริษัทควรแยกบัญชีให้ชัด เช่น “เบี้ยปรับและเงินเพิ่มทางภาษี”, “ค่าปรับหน่วยงานราชการ”, “ค่าปรับ DBD”, “เงินเพิ่มประกันสังคม” และ “ค่าปรับตามสัญญา” ไม่ควรรวมทั้งหมดไว้ในบัญชีค่าใช้จ่ายทั่วไป เพราะจะทำให้ตอนปิดงบและคำนวณภาษีแยกยาก
โดยสรุป ค่าปรับ เบี้ยปรับ เงินเพิ่ม และค่าปรับทางราชการจำนวนมากสามารถบันทึกบัญชีได้ แต่โดยทั่วไปไม่สามารถหักเป็นรายจ่ายทางภาษีได้ บริษัทควรแยกบัญชีให้ชัด บวกกลับรายการที่เป็นรายจ่ายต้องห้าม และวิเคราะห์สาเหตุของค่าปรับ เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดปัญหาภาษีและการปฏิบัติตามกฎหมายซ้ำในอนาคต
