On 14 September 2026, Thailand's Securities and Exchange Commission (SEC) instructed DOD Biotech Public Company Limited (DOD) to cooperate with its auditor and submit revised financial statements for the first and second quarters of 2026. The instruction followed qualified review conclusions arising from insufficient evidence supporting the commercial rationale and recoverability of certain deposits and advance payments for land, raw materials and machinery. The company was required to submit revised financial statements reviewed by its auditor by 14 October 2026.
The case raises a fundamental auditing question: when a company pays suppliers before receiving the related assets or services, what evidence is required to establish that the advance payments remain recoverable assets?
The original concerns included a land purchase deposit representing approximately 70% of the contractual purchase price, even though the land was subject to a mortgage. Other transactions involved full advance payments for raw materials, machinery and certain construction services. The unusual payment arrangements, particularly where they differed from the company's historical purchasing practices, required additional scrutiny.
The first area auditors should examine is the commercial rationale. Why was full payment necessary before delivery? Were the terms consistent with industry practice? Had management assessed alternative suppliers, contractual protection and the counterparty's ability to perform? Advance payments are not inherently inappropriate, but unusual payment terms may indicate increased risks of non-delivery, financial loss, management override or potential misappropriation.
The second area concerns contractual rights and recoverability. A bank transfer confirmation establishes that a payment occurred, but it does not prove that goods will be delivered or that money can be recovered. Auditors should inspect purchase agreements, refund clauses, performance guarantees, delivery schedules and independent supplier confirmations. For mortgaged land, title deeds, encumbrance records, mortgage discharge documentation and conditions for ownership transfer are particularly important.
Under TSRE 2410, interim financial information is subject to a review providing limited assurance rather than a full audit. Nevertheless, when unusual transactions or potential material misstatements come to the auditor's attention, appropriate additional inquiries and review procedures are necessary. If the auditor cannot obtain sufficient appropriate evidence regarding a material matter, a qualified conclusion may be required, depending on the nature and extent of the limitation.
Accounting classification also requires careful consideration. Payments for undelivered raw materials or machinery may remain classified as advances until the applicable recognition criteria for inventories or property, plant and equipment are satisfied. Their recoverability must be assessed according to the substance of the contractual rights. A right to receive goods is not automatically a financial asset subject to expected credit loss requirements under TFRS 9; those requirements may become relevant if the company has an enforceable contractual right to receive cash.
An important subsequent development occurred on 14 October 2026. DOD disclosed that it had received additional raw materials and machinery, recovered THB 5 million following changes to machinery specifications and obtained documentation confirming the release of the land mortgage. Nevertheless, deposits and advances relating to undelivered assets remained at THB 67 million, reduced from THB 76 million previously highlighted. The auditor therefore retained qualified review conclusions for the first and second quarters. The company confirmed that the latest revisions concerned wording and disclosures, without changing the financial statement amounts.
These developments demonstrate why subsequent deliveries and refunds are important evidence but do not automatically resolve all accounting uncertainties. Auditors must distinguish conditions existing at the reporting date from events arising subsequently, consider the implications under TAS 10 and evaluate whether remaining advances are appropriately measured and disclosed.
For example, consider a hypothetical manufacturer that pays THB 30 million in full for specialised machinery scheduled for delivery within three months. After six months, the equipment has not arrived and the supplier repeatedly postpones delivery. The auditor should evaluate the supplier's production progress, contractual obligations, financial capacity, independent confirmations and actual subsequent deliveries or refunds. If recovery is doubtful, management must assess whether a loss or other accounting adjustment is required. An unsupported expectation that delivery will eventually occur is not sufficient evidence.
For CFOs and audit committees, the broader lesson concerns preventive controls. Significant advance payments should require documented commercial justification, supplier due diligence, appropriate approval, contractual safeguards and systematic monitoring of overdue deliveries. Exception reports should identify advances outstanding beyond contractual deadlines, repeated changes to purchase orders and suppliers with limited delivery histories.
Conclusion
The DOD case illustrates that payment evidence and signed contracts do not necessarily establish the recoverability of advances. Even after partial deliveries or refunds, unresolved amounts require reliable evidence supporting the company's rights and the likelihood of receiving the promised assets or funds.
The auditor's central question should not merely be whether the company paid the money, but whether the company has an enforceable and economically recoverable right arising from that payment. Without credible evidence of delivery or recovery, an advance payment may represent a financial reporting risk rather than an asset that can automatically be recognised at its full amount.
เมื่อวันที่ 14 กันยายน 2569 สำนักงานคณะกรรมการกำกับหลักทรัพย์และตลาดหลักทรัพย์ (ก.ล.ต.) แจ้งให้บริษัท ดีโอดี ไบโอเทค จำกัด (มหาชน) หรือ DOD ให้ความร่วมมือกับผู้สอบบัญชีและแก้ไขงบการเงินไตรมาส 1 และไตรมาส 2 ปี 2569 เนื่องจากผู้สอบบัญชีให้ข้อสรุปอย่างมีเงื่อนไขจากการไม่ได้รับหลักฐานที่เหมาะสมอย่างเพียงพอเกี่ยวกับเหตุผลทางธุรกิจและความสามารถในการได้รับสินทรัพย์หรือเงินคืนจากรายการเงินมัดจำและเงินจ่ายล่วงหน้า โดย ก.ล.ต. กำหนดให้บริษัทนำส่งงบการเงินฉบับแก้ไขที่ผ่านการสอบทานจากผู้สอบบัญชีภายในวันที่ 14 ตุลาคม 2569
กรณีนี้เป็นบทเรียนสำคัญสำหรับผู้สอบบัญชีว่า การมีหลักฐานการโอนเงินและสัญญาซื้อขาย ไม่ได้หมายความว่าเงินจ่ายล่วงหน้าจะสามารถบันทึกเป็นสินทรัพย์ได้เต็มจำนวนโดยไม่ต้องประเมินความสามารถในการได้รับคืน โดยเฉพาะเมื่อบริษัทชำระเงินเป็นจำนวนมากก่อนรับมอบสินทรัพย์ หรือมีเงื่อนไขการชำระเงินแตกต่างจากแนวปฏิบัติทางธุรกิจที่ผ่านมา
จากข้อมูลที่เปิดเผย ประเด็นสำคัญของ DOD ประกอบด้วยการจ่ายเงินมัดจำซื้อที่ดินซึ่งมีภาระจำนองประมาณ 70% ของราคาตามสัญญา และการจ่ายเงินล่วงหน้าเต็มจำนวนสำหรับวัตถุดิบ เครื่องจักร และงานก่อสร้างบางรายการ โดยผู้สอบบัญชียังไม่ได้รับหลักฐานเพียงพอเกี่ยวกับเหตุผลทางธุรกิจของการทำรายการ ความเป็นไปได้ในการได้รับมอบสินทรัพย์ และสิทธิในการเรียกคืนเงินส่วนต่างจากการเปลี่ยนแปลงรายละเอียดเครื่องจักร ทั้งนี้ ต้องแยกให้ชัดเจนว่าการชำระเงินเต็มจำนวนไม่ได้ครอบคลุมทุกรายการ เพราะเงินมัดจำซื้อที่ดินอยู่ที่ประมาณ 70% ของมูลค่าสัญญา
ประเด็นแรกที่ผู้สอบบัญชีควรตั้งคำถามคือเหตุผลทางธุรกิจของการจ่ายเงินล่วงหน้า เหตุใดบริษัทจึงยอมชำระเงินเต็มจำนวนก่อนรับสินค้า เงื่อนไขดังกล่าวเป็นแนวปฏิบัติปกติของอุตสาหกรรมหรือไม่ บริษัทได้รับส่วนลดหรือประโยชน์ทางเศรษฐกิจใดเป็นการตอบแทนความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้น และฝ่ายบริหารได้ประเมินความน่าเชื่อถือของคู่ค้าก่อนอนุมัติการจ่ายเงินหรือไม่ การจ่ายเงินล่วงหน้าไม่ได้หมายความว่ามีการทุจริต แต่หากเป็นธุรกรรมที่ไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน มีมูลค่าสูง หรือไม่มีหลักประกันที่เหมาะสม ผู้สอบบัญชีควรพิจารณาความเสี่ยงและขยายการสอบทานตามความจำเป็น
ประเด็นที่สองคือสิทธิในการได้รับสินทรัพย์หรือเงินคืน หลักฐานการโอนเงินจากธนาคารสามารถยืนยันว่าบริษัทจ่ายเงินจริง แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าคู่ค้าจะส่งมอบสินค้าตามกำหนดหรือมีความสามารถคืนเงิน ผู้สอบบัญชีจึงควรพิจารณาสัญญาซื้อขาย กำหนดส่งมอบ เงื่อนไขการบอกเลิกสัญญา สิทธิเรียกเงินคืน หนังสือค้ำประกัน และการยืนยันข้อมูลจากคู่สัญญาโดยตรง สำหรับที่ดินซึ่งมีภาระจำนอง ต้องตรวจสอบเอกสารสิทธิ สถานะภาระผูกพัน หลักฐานการปลดจำนอง และเงื่อนไขการโอนกรรมสิทธิ์ เพราะแม้บริษัทจะมีสัญญาจะซื้อจะขายแล้ว ก็ไม่ได้หมายความว่าได้รับกรรมสิทธิ์ในที่ดินโดยสมบูรณ์
ประเด็นที่สามคือความสามารถในการได้รับมอบสินทรัพย์หรือเรียกคืนเงิน หากคู่ค้าส่งมอบสินค้าล่าช้า ผู้สอบบัญชีควรประเมินความสามารถในการดำเนินธุรกิจของคู่ค้า ความคืบหน้าในการผลิตหรือจัดส่งสินค้า และหลักฐานการรับมอบภายหลังวันสิ้นงวด เอกสารที่เกี่ยวข้องอาจรวมถึงหนังสือยืนยันยอดจากคู่ค้า รายงานการตรวจรับสินค้า เอกสารขนส่ง และหลักฐานการได้รับเงินคืนจริง โดยไม่ควรอาศัยเพียงคำรับรองของฝ่ายบริหารว่าจะได้รับสินทรัพย์ในอนาคต เพราะการคาดการณ์ว่าจะได้รับเงินคืนแตกต่างจากการมีหลักฐานสนับสนุนว่ามีสิทธิและมีความเป็นไปได้ในการได้รับคืนจริง
ในด้านการบัญชี ต้องพิจารณาว่าเงินที่จ่ายออกไปควรจัดประเภทเป็นเงินจ่ายล่วงหน้า สินค้าคงเหลือ หรือที่ดิน อาคารและอุปกรณ์ ตามลักษณะสิทธิและเงื่อนไขการรับรู้สินทรัพย์ที่เกี่ยวข้อง การจ่ายเงินซื้อเครื่องจักรไม่ได้ทำให้บริษัทสามารถบันทึกเครื่องจักรเป็นสินทรัพย์ได้ทันทีในทุกกรณี หากยังไม่ได้รับสิทธิหรืออำนาจควบคุมสินทรัพย์ตามหลักเกณฑ์ที่ใช้บังคับ นอกจากนี้ หากไม่สามารถได้รับสินค้าหรือเงินคืนตามสัญญา บริษัทต้องประเมินความจำเป็นในการปรับลดมูลค่าหรือรับรู้ผลขาดทุนตามมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง โดยเงินจ่ายล่วงหน้าเพื่อรับสินค้าจะไม่อยู่ภายใต้หลักการผลขาดทุนด้านเครดิตของเครื่องมือทางการเงินโดยอัตโนมัติ เว้นแต่ลักษณะสิทธิเปลี่ยนเป็นสิทธิเรียกร้องเงินสดตามเงื่อนไขที่เกี่ยวข้อง
ความคืบหน้าล่าสุดเมื่อวันที่ 14 ตุลาคม 2569 ทำให้กรณีนี้น่าสนใจยิ่งขึ้น โดย DOD เปิดเผยว่าได้รับมอบวัตถุดิบและเครื่องจักรบางส่วน ได้รับเงินส่วนต่างค่าเครื่องจักรคืนจำนวน 5 ล้านบาท และได้รับเอกสารยืนยันการปลดภาระจำนองของที่ดินแล้ว อย่างไรก็ตาม ยังมีเงินมัดจำและเงินจ่ายล่วงหน้าที่เกี่ยวข้องกับสินทรัพย์ซึ่งไม่ได้รับมอบรวม 67 ล้านบาท ลดลงจากประเด็นค้างเดิม 76 ล้านบาท ผู้สอบบัญชีจึงยังคงให้ข้อสรุปอย่างมีเงื่อนไขต่องบไตรมาส 1 และไตรมาส 2 โดยบริษัทยืนยันว่าการแก้ไขครั้งล่าสุดเป็นการปรับปรุงข้อความและการเปิดเผยข้อมูล ไม่ได้เปลี่ยนแปลงตัวเลขในงบการเงิน
ประเด็นดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าแม้บริษัทจะมีความคืบหน้าในการรับเงินคืนหรือรับมอบสินทรัพย์บางส่วน แต่ผู้สอบบัญชียังต้องประเมินยอดที่เหลืออย่างเป็นอิสระ และต้องพิจารณาว่าเหตุการณ์ภายหลังวันสิ้นงวดเป็นหลักฐานสนับสนุนสภาพที่มีอยู่ ณ วันสิ้นงวดหรือเป็นเหตุการณ์ใหม่ตามมาตรฐานการบัญชี ฉบับที่ 10 นอกจากนี้ จำนวนเงิน 67 ล้านบาทยังไม่ใช่จำนวนผลขาดทุนที่เกิดขึ้นจริงทั้งหมด แต่เป็นยอดที่ผู้สอบบัญชียังไม่สามารถรวบรวมหลักฐานได้เพียงพอเพื่อสรุปว่าจำเป็นต้องปรับปรุงมูลค่าหรือไม่ และเป็นจำนวนเท่าใด
สำหรับงานสอบทานงบการเงินระหว่างกาล ผู้สอบบัญชีต้องปฏิบัติตามมาตรฐานงานสอบทาน รหัส 2410 ซึ่งเป็นงานที่ให้ความเชื่อมั่นอย่างจำกัด แตกต่างจากการตรวจสอบงบการเงินประจำปี อย่างไรก็ตาม เมื่อพบรายการผิดปกติที่อาจส่งผลต่องบการเงินอย่างมีสาระสำคัญ ผู้สอบบัญชีต้องดำเนินวิธีการสอบทานเพิ่มเติมตามความจำเป็น หากยังมีข้อจำกัดในการรวบรวมหลักฐานที่เกี่ยวกับรายการสำคัญ ก็อาจจำเป็นต้องให้ข้อสรุปอย่างมีเงื่อนไขตามลักษณะและขอบเขตของข้อจำกัดนั้น การให้ข้อสรุปอย่างมีเงื่อนไขจึงไม่ใช่การยืนยันว่าบริษัทเกิดความเสียหายหรือทุจริต แต่สะท้อนว่าผู้สอบบัญชียังไม่สามารถให้ข้อสรุปโดยไม่มีเงื่อนไขได้
สำหรับ CFO และคณะกรรมการตรวจสอบ บทเรียนสำคัญไม่ได้อยู่ที่การจัดเตรียมเอกสารให้ผู้สอบบัญชีภายหลังเกิดปัญหาเท่านั้น แต่ควรเริ่มตั้งแต่การออกแบบระบบควบคุมการจ่ายเงินล่วงหน้า โดยกำหนดให้รายการที่มีมูลค่าสูงต้องมีเหตุผลทางธุรกิจชัดเจน ผ่านการตรวจสอบความน่าเชื่อถือของคู่ค้า ได้รับอนุมัติจากผู้มีอำนาจ และมีข้อกำหนดเรื่องการส่งมอบและการคืนเงินอย่างเหมาะสม นอกจากนี้ ควรติดตามรายการเงินจ่ายล่วงหน้าที่ค้างนานเกินกำหนด การเปลี่ยนแปลงคำสั่งซื้อ และการเลื่อนส่งมอบอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้สามารถประเมินความเสี่ยงก่อนเกิดความเสียหายที่มีสาระสำคัญ
บทสรุป
กรณี DOD แสดงให้เห็นว่าการจ่ายเงินล่วงหน้าเต็มจำนวนก่อนรับมอบสินทรัพย์ไม่ใช่การกระทำที่ผิดปกติเสมอไป แต่เป็นรายการที่ผู้สอบบัญชีต้องประเมินเหตุผลทางธุรกิจ สิทธิตามสัญญา ความน่าเชื่อถือของคู่ค้า และความสามารถในการได้รับสินทรัพย์หรือเงินคืนอย่างรอบคอบ โดยเฉพาะเมื่อเงื่อนไขแตกต่างจากแนวปฏิบัติเดิมของกิจการ
บทเรียนสำคัญที่สุดคือ ผู้สอบบัญชีไม่ควรหยุดตรวจสอบเพียงเพราะมีหลักฐานว่าบริษัทจ่ายเงินจริง แต่ต้องพิสูจน์ว่าสิทธิจากการจ่ายเงินนั้นยังมีมูลค่าที่สามารถได้รับคืนเป็นสินทรัพย์หรือเงินสดได้อย่างน่าเชื่อถือ เพราะการจ่ายเงินออกไปเป็นข้อเท็จจริงทางการเงิน ส่วนการได้รับประโยชน์ทางเศรษฐกิจในอนาคตเป็นเรื่องที่ต้องมีหลักฐานสนับสนุนอย่างเหมาะสม
